Proseso newe de ganî rolê Ocalanî îcrakar bibo

27ê Sibate ra nika Tirkîya de zaf çîyî bedilyayî, PKK bi vengdayîşê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ser o, çek ra fek verada. La belê hetanî nika Dewleta Tirkan tu game nêeşt. Rojhîlatê Mîyanên de zî serebûtê avzel qewimyenî, Îran nika mîyanê şerî de yo. Îran encax no şer ra bi projeyê eşkeno Neteweya Demokratîke bixelesîyo. 

Aktoro serkeş, pratîk û bi raştî

Seba ke proseso newe de netîceyêka erênî û domdare bivejîyo, Birêz Ocalan ganî şert û mercanê giran yê tecrîdî de nêmano. Ganî yo ke o sey yew "îcrakarî" (aktoro serkêş, pratîk û bi raştî) rolê xo kay bikero. Îcrakarbîyayîş, o yo ke Ocalan bieşkiro bi şarê xo, rêxistina xo û dezgehanê komelkîyan reyde bi hawayêko azad û asan têkilîye rono.

Fikrê ey yê derheqê Neteweya Demokratîke de, hem verpersêko xurt o vera înkarkerdişê dewlete, hem zî vera neteweperestîya krîpto de alternatîfo tewr raşt û modern o. Bê tewrbîyayîşê Ocalanî yê bi raştî û îcrakarî, her proseso ke bêro destpêkerdene, nimçemano, nêreso heqîqet û mehkûmê binkewtişî yo. Tarixê nêzdîyî nîşanê ma da ke, eke îradeyê Ocalanî nêbo, aştî zî nêbena.

Netewperestîya krîpto

Bîyîşanê peyênan ra eşkera beno ke, wedaritîşê nexşeya 'Ard-ul Ekrad'î yew nîşaneya tarî ya nêzdîbîyayîşê dewlete ya. Ocalan bi tahlîlanê xo yê vera neteweperestîya krîpto, ma rê mojna ke asoya azadîye senî bena akerdene. Aştî û çareserîya bêmiradî, bê vîjnayîşê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî sey rayberêko îcrakar nêbena. Çareserîya meselaya kurdan û awankerdîşê Tirkîya û Rojhelatê Mîyanênî yê demokratîkî, bi temamî girêdayeyê mîsyonê Ocalanî yê sîyasî û îcrakarî yo. Şertê aştîyêka domdare, akerdîşê rayîrê xebata sîyasî û şikitişê sîstemê tecrîdî ra derbaz beno. Proseso newe, nê çîyan ra cîya nêeşkeno bêro fikirîyayene.

Tarixê şarê kurdî û cografyaya înan ser o polîtîkayê înkar, îmhâ û asîmîlasyonî, bi desan serran o ke dewam kenê. Nê rojanê peyênan de, dezgehanê dewlete yê resmîyan ra wedaritîşê nexşeya 'Ard-ul Ekrad'î (Welatê Kurdan), nîşanê nê zîhnîyetê înkarkarî yo tewr şênber o. Eleqeyê nê bîyîşî pê rexneyanê Abdullah Ocalanî yê derheqê neteweperestîya krîpto, zirarê nê tewiran ê vera prosesê çareserîye û pêwîstîya mîsyonê Birêz Ocalanî yê îcrakarî, babetêka zaf muhîm a ke ganî bêro tahlîlkerdene.

Nexşeya 'Ard-ul Ekrad'î û zîhnîyeto înkarkar

'Ard-ul Ekrad', yew tabîro tarîxî yo ke qeydanê Osmanîyan de û arşîvanê dewlete de bi hawayêko eşkera ca gêno. O wext, îdareyê Osmanîyan zî raştîya cografyaya kurdan qebul kerdêne û pê nê nameyî xîtab kerdêne. Labelê, ewro sîstemo fermî wedaritîşê na nexşeye reyde, nîşan dano ke zîhnîyeto fermî hema zî tehemulê raştîya tarîx û cografyaya kurdan nêkeno.

No tewir, tenê çimkordîyêka tarîxî nîyo, eynî wext de asayîş û ameyîşê pîya-ciwîyayîşê şaran rê zî derbeyêka giran a. Xo vîr a mekerê ke, înkarkerdîşê tarîxî û cografyaya yew şarî, qet yew wext nêeşkeno raştîyan çin bikero. Na nêzdîbîyayîş, bawerîya komelî şiknena, vîrê şarî de birînanê xorîyan akera. Şarêko ke nameyê welatê ci yeno qedexekerdene, nêeşkeno bi asanî bawerî bi vatişanê aştîye bîyaro.

Paradîgmaya çareserîye

Vera nê zîhnîyetê înkarkarî û qedexekarî de, mîyanê kurdan de yewna xetero pîl zî "neteweperestîya krîpto" ya. Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan, tahlîlanê xo yê sîyasî û sosyolojîkan de tim û tim bale anceno na xetere ser. Ocalanî gore, neteweperestîya krîpto û zîhnîyetê dewleta-netewe, nêeşkenê problemanê Rojhelatê Mîyanênî û bi taybetî yê kurdan çareser bikerê.

Neteweperestîya krîpto, hîşmendîyêka teng a; xetêka eşîrtîye, keyeyîye û menfaetanê xususîyan temsîl kena. Na xete, modernîteya kapîtalîste ra xudîyena û şarî mehkûmê sîstemêko statukoperest kena. Ocalan vano ke xelisîyayîşê şarê kurdî, bi xeta neteweperestîya teng û meylê dewletbîyayîşêka qicike nê; bi xeta "Neteweya Demokratîke" û "Konfederalîzmo Demokratîk" mumkîn o. Zîhnîyetê neteweperestîya krîpto, dima ra xo zî beno amûrê sîstemo serdest û kolonyalîstî. Coka, şarê kurd ganî miqateyê nê zîhnîyetê xapînoxî bibo.

Hem wedaritîşê nexşeyanê tarîxîyan ê zey 'Ard-ul Ekrad'î hem zî xeta neteweperestîya krîpto, rayîrê prosesê çareserîye û aştîye bi hawayêko xidar xitimnenê; bêbawerîya komelkî, çinkerdişê nameyê 'Ard-ul Ekrad'î, nîşan dano ke aqlê dewlete nîyetê xo yê çareserîye de samîmî nîyo û hema zî polîtîkayanê asîmîlasyonî ser o israr keno. Wexto ke dewlete nê gamananê negatîfan erzena, mîyanê şarî de hîsê bêbawerîye virazîyeno.

Xerabkerdişê dînamîzmê demokratîkî; hetê bînî ra, neteweperestîya krîpto zî, mîyanê kurdan de yewbîyayîş, tîfaqê neteweyî û dînamîzmo demokratîk xerebnena; hêzê kurdan pare kena û înan kena muhtacê hêzanê teberî. Nê her di tewirî zî, prosesê aştîye rê kemîn anê. Aştîya komelkî, bi înkar û tewiranê peyseramendeyan nê, bi îradeyêko xurt, qebulkerdîşê cîyabîyayîşan û têgêrayîşêko demokratîk awan bena.