Tarîx de nakokîya bingeyîn mabênê dewlete û komunî de ya

Tarîx de nakokîya bingeyîn sey nakokîya sinifan vînayîş, seba îfadekerdişê famkerdişê sosyalîstî qîm nêkeno. Pêro tarîx de nakokîya bingeyîn mabênê dewlete û komunî de ya. Têşekilbîyayîşê komunî tim waşto ke xo verba dewlete de, yanî cuyê komunî bipawê. Komun pawitiş, sey refleksê pawitişê cuyêkê gandarî yo. Çunke komel, tewirê estbîyayîşê merdimî yo. Sey ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan vano: “Mecburîyet ra merdim beno karker û dewij. Eke azadîye vîyartîşê mecburîyetî ya, o wext vîyartîşê karkerbîyayîş û dewijbîyayîşî muhîm o. Têkoşînê sinifan o raşt, wexto ke bi nê zîhnîyet û tewirê demokratîkî bêro rayraberdiş, sosyalîzm zî o wext manaya xo ya raşte vîneno. Sey ke yeno texmînkerdiş, karker verba kapîtalîstî de mîyanê nakokîkê antagonistî de nîyo.” Eke nakokîya bingeyîn mabênê komun û dewlete de bêro vînayîş, famkerdişêkê sosyalîzmî yê raştêrî virazîyayo.

Heto bîn ra, bi mantiqêko raşt-averşîyox girewtişê materyalîzmo tarîxî, bîyo sebeb ke kapîtalîzm sey tepaberdox, sosyalizm zî sey zemînamadekerdox bêro vînayîş. Hama Rosa Luxemburg kapîtalîzm sey sîstemêko ke komelî vila keno û qedêneno, ercnaybî. Sîstemo ke komelî qedêneno, senî eşkeno sey gamêka averşîyaye bêro qebulkerdiş? Nêvînayîşê komelayeyîye û kapîtalîzmo ke komelî vila keno sey zemînê averşîyayîşê sosyalîzmî ercnayîş, xetanê Marksî yê tarîxîyan ra yew a.

Keso azad bi komunê demokratîkî est beno

Sovyetan de wextêko kilm de sîstemo îqtîdarperest û dewletperest meylê komunalî çin kerdî û agêra kapîtalîzmî. Cayo ke komelpawetî bi demokrasîye est bena, demokrasî bi famê dîktatorîya proletarya erziyayo kîşta. Cayo ke tede demokrasî çin o, komelpawetî zî nêbeno. Komelpawetî û demokrasî sey di rîyê yew pareyî yê. Cayo ke tede demokrasî çin o, komel gandar û dînamîk nîyo. Keso azad tenya bi komunê demokratîkî est beno. Sosyalîzmê reelî modelêkê cuyî afirna ke vera komelî yo, eynî wext de verba tebîetî de zî hêrişkar bi. Averberdişê sanayîya ke dispêna xirabkerdişê tebîetî, yanî endustrîyalîzm hedef girewt. Ronayîşê sosyalîzmêkê dewletperestî, ehemîyet nêdayîşê azadîya cinîyan, kerd ke cuye birizîyo. Rîşîyayîşê Sovyetan ra dima, herinda ke sebebê nê rîşîyayîşî bêrê cipersayîş, wexto ke girêdîya faktoranê teberî, pêro tewirê sosyalîstî mîyanê dogmatîzmî de xitimîyayî û rîşîyayî.

Sosyalîzmo ekolojîk û azadîpawetê cinîyan

Têgêrayîşanê cinî û ekolojîye de berzbîyayîşêk est o. Cinîye vînena ke famê azadîye yê modernîteya kapîtalîste bixo cinîye mîyanê sîstemê koletîye de tepişeno. Analîzê komelê tarîxî yê Birêz Abdullah Ocalanî û paradîgmaya komelê ekolojîk û azadîwaza cinîyan rayîrê sosyalîzmê komelpawetê demokratîkî akerd. Tespîto ke çimeyê pêro meselayanê komelî zextê camêrdî yê ser cinîyan ra yeno; xetanê îdeolojîk û teorîkî rast keno. Sosyalîzmo ke dispêno azadîya cinîyan do karakterêkê demokratîkî de bo. Bê demokrasîye sosyalîzm nêbeno. Sosyalîzmo ke dispêno dewlet û îqtîdarî nêbeno. Afernayîşê modelê sosyalîzmê bêdewletî, şertê xurtbîyayîşê sosyalîzmî yo.

Konfederalîzmo demokratîk û neteweya demokratîke

Tarîx esasen mabênê komunan û dewlete de têkoşîn o; coka sosyalîzm zî do dewlet ra dûr bo. Yewbîyayîşê demokratîkî yê komunanê ke dispê tabanî, sosyalîzmî keno demokratîk. Sîstemê konfederalîzmê demokratîkî, cor ra cêr nê, cêr ra cor şikil gêno û beno sîstemêkê yewbîyayîşî. Her yewbîyayîşo ke cor ra cêr şikil gêno, bêçare beno îqtîdar û dewlete. Semedêko muhîm ê giranbîyayîşê meselayanê kapîtalîzmî zî, famê netewe-dewlete o ke nasnameyan keno meseleya qirkerdişî. Sîstemê konfederal o demokratîk ke dispêno komunan, eynî wext de sîstemê afernayîşê neteweya demokratîke yo. Şikilgirewtişê îdeolojîya sosyalîste bi famê neteweya demokratîke û ser bingeyê konfederalê demokratîkî, pêkameyîşo tewr raşt ê sîstemê komelpawetê demokratîkî yo.