Newroz û destpêk
Newroz, di jiyana neteweya kurd da wek têgeh, cejin û efsane xwedî ciheke girîng e. Li ser bêjeya Newrozê gelek lêkolîn hatine kirin.
Newroz, di jiyana neteweya kurd da wek têgeh, cejin û efsane xwedî ciheke girîng e. Li ser bêjeya Newrozê gelek lêkolîn hatine kirin.

Wek hemû rojnameyên pêşîn ên neteweyan rojnameya Kurdistanê jî piştî pêvajoyeke dûr û dirêj a di qada çapemenîyê da karibûye derkeve pêşberî xwendevanan.

Di wêjeya kurdî de roman, piştî salên 1980’yî gihîştiye asteke baş. Bi taybetî jî romanên kurdiya soranî, asta vê pêşketinê diyar dikin.

Çapemenî, di civatên ku bi demokrasiyê tên birêvebirin de, wek hêza çaremîn a birêveberin û xurtkirina civatê, tê pênasekirin.

Romana kurdî, di nava edebiyata kurdî de roj bi roj weka stêrka sibehê diçirise û digihîje asteke wisa ku êdî meriv dikare romanên kurdî li gorî temayan bisinifîne.

Peywendiya medya û wêjeyê gelekî xurt e. Bêjeya medyayê bi wateya hemû amûrên ragihandinê yên dîtbarî, bihîswarî û nivîskî ku her cure zanyariyê ji takekes û civakê re radigihîne û bi berpirsiyariyên...

Navnasî yanî onomastik, ji bêjeya “onoma” ya grekî ku tê wateya navê taybet ê tiştekî an kesekî, hatiye dariştin (Gotarên Zimannasiyê).

Di wêjeya klasîk a kurdî de xeta zimanperweriya kurdî bi Ehmedê Xanî (1651-1707) dest pê kiriye (mebesta me rasterast cihdana mijarê di berheman da ye).

Ez ê di vê nivîsa xwe de li ser girîngiya zimên a di bîranînan de rawestim û wek nimûne pirtûka Amed Tîgrîs a bi navê “Bîranînên Min” binirxînim.

Di romana kurdî (kurmancî) da, van salên dawîn hin nimûneyên romana derûnî tên dîtin. Bi hindikî meriv kare bibêje ku romannûsên me di nava hewldanek wisa da têne dîtin.

Rola wêjeyê di pêşketina civakê da girîng e. Bi taybetî jî rola nivîskarên jin zêdetir e.

Di nava cureyên romanê da, romana dîrokî cihek girîng digire. Li ser vê cureya romanê gelek tezên akademîk hatine nivîsandin.

Taybetîya bingehîn a têgihîştina postmodern ew e ku bo qadên realizm û ontolojîyê lênêrînek nû anîye. Tu tişt bi awayek berfireh nayê zanîn.

Ez ê di destpêka nivîsa xwe da, hewl bidim ku hinek li ser têgiha “rojnamegeriya edebî” û kurtedîroka bikaranîna vê têgihê rawestim.

Ez dixwazim di vê nivîsa xwe da bi kurtî behsa romannûs Bextiyar Elî û romana wî ya dawîn a bi navê “Dagîrkirina Tarîtîyê” bikim.

Şîva miriyan, navê pirtûka çîrokan ya Evdirehman Elçek e. Mamoste Evdirehman yek ji çîroknûsên kovara “Kurdeçîrok”ê ye.

Me wek koma Xwendinê ya Amedê, di (02.04.2023) duyê Nîsanê da romana bi navê “HANGAR FÜNF/Derîyê Winda” ya nivîskara berhemdar, Yildiz Çakarê, bi beşdarîya wê, li ser zoomê nirxand.

Roja şemîyê (20.05.2023) li Weqfa Îsmaîl Beşîkcîyî, bi navê “Gotûbêj û Îmze” bo danasîna pirtûka Mustafa Uzunî ya bi navê “Ferhenga Navên Zarokan” ku di nava Waşanên Sîdarê da derketîye çalakîyek...

Me çend meh berê bi sernavê “Belkî Îşev Binive Wek Mînaka Rojnamegerîya Edebî” nivîsek amade kiribû ku di rojnameya Xwebûnê da weşîyabû. Ev jî linka wê nivîsê ye: https://xwebun.

Di serdema ku rojnameya Kurdistanê dest bi weşanê dike da, rûmeta rojnameyan gelek zêde dibe.

Li ser têkiliya ziman û wêjeyê gengeşeyên cuda cuda hene. Wek mînak kesên netewperwer û dijkolonîst in, dibêjin ku tu bi zimanê kîjan netewê binivîsî tu xizmeta çand û wêjeya wê netewê dikî.

02.11.2024’an de êvarê saet di 21’ê de, şêwra Koma Xwendinê ya Amedê, li ser romana ‘Rev û Bez’ê bû. Bi beşdariya nivîskara romanê, Guljîn Kayayê nêzîkî sê saetan nirxandin domiyan.

Dema min dest bi xwendina romanê kir, ez hinek bi navên înglîzî (To Kill a Mockingbird-Harper Lee, Fathers and Sons-Turgenyev) yên romanên edebiyata cîhanê aciz bûm.