Çaxa mirov bi tena serê xwe be, biryardayîn hêsantir e. Ji otobêsa Västeråsê re texnek mabû. Min berê xwe da qehwexaneya li hember salona werzîşê ya li parka nêzîkî Akademiska Sjukhusetê (nexweşxaneya mezin û li jêra Uppsala Slottê (koşka mezin)). Dinya ne mîna berê ye. Li vê kafeteryayê, malbatên bi erebeyên zarokan ve şûna xwendevanên salên 1970-80yî girtine.
Nasekî min, navê rûpela xwe “Tora rengîn” daniye. Ma ne jixwe, Tor bi petêx, hejîrên bejî, tirî û helîl, bero, belalûk û gelek fêkî û tehamên xwe yên din ve rengîn e.
Salek ji salan, em li “Rojbaş Kurdistana”a Seyîdxanê Torî bûne mevan. Di vê demê de “deh diçûn û deh dihatin” televisyonê.
Li welatê me, li bajar û bajarokên Kurdistanê, qabadayî hebûn.
Salên berî 2015’an li Nisêbînê qursên muzîk, tiyatro û yên çalakiyên mîna kitêbxaneyan, ji her kesê biçûya navenda Mîtanî û Kurdî-Derê re xuya bûn. Kurdî-Der têra xwe çalak bû.
Bi navên Brukselê û Mîtanî me der barê mijara kurdî de nivîsîbû. Vê carê dor hat Stockholmê. Ma ne her cih û war xwedî dîrok, mecal bûyer û taybetmendiyên xwe ne.
Bê çawa Medreseya Sor û Birca Belek bêyî Melayê Cizîrî û Melayê Cizîrî jî bêyî Cizîra Botan çênabe, çaxa mirov behsa Stilîlê bike Mûsa Anter tê bîra mirov û dema mirov qala Mûsa Anter bike, bêyî...
Sermaya tûj û dijwar ya Amedê cih ji mij û moranê re hiştibû. Nemaze serê sibehê. Piştî nîvro hin bi hin dinya xweştir û hewa zelaltir dibû. Mij hinekî sivik bibû.
Piştî projeya wezareta çand û turizmê ya tirk qeyum û mutahîdê xwe yê kayseriyî, siloganek bi bedena Amedê ve daliqandine: " Sur yeniden diriliyor." Kurdiya wê; Sûr ji nûve vedije.
Wa diyar e, gotinên req û qor yên em bi kar tînin, hew zêde bi kêr tên.
Amed Tîgrîs bîranînên xwe nivîsî. Weşanxana APEC jî çap kir. Hewldanên ku li Amedê jî çap bibe destpêkirine.
Tirk dibêjin; “Yiğiti öldür ama hakkını yeme.”kurdiya wê; Egîdekî bikuje lê mafê wî binpê neke. TİP (Türkiye İşçi Partisi) li navenda Amedê ofîseke xwe vekiriye.
Gelek caran me guhdarî li van gotinan kiriye: “Dewlemendî dana xweda ye; zêde kar bike, mesrefa pir neke û hinekî kom bike tê dewlemend bibî!” De ka em lê bikolin gelo ev gotinên li jor rastin an na?
Heybetek Amedê, Ameda kevin ya nav bedenê heye. Wek miqnatisê mirov ber bi xwe ve dikşîne. Lê nizanim çima?
Satîrîstê siwêdî Hans Lindström ji bo temaşevan baştir têbigihên karîkatorên xwe bi nivîsan dixemiland. Lê Seyda karîtorên xwe yê provokativ, bitahn û tazî pêşkêş dike.
Li Stockholm gelek bûyer rû didin. Serokê Komela Nivîskarên Kurd ê Stockholmê, der barê Mîr Celadet Bedirxan de, ramanê xwe lê kirine û wî bi bîr tîne. Karek çê, qiseyên xweş.
Hilbijartinên dawî yên li Bakûrê Kurdistanê, gelek xalên dibin merşê de mabûn, eyan kirin. Muxalefeta tirk bi rast û piraniya çepên xwe ve li gor ribaba desthilatdarîyê govend gerandin.
Li zanîngeha Uppsalayê, di dersek e li ser wêje û dîrokê de mamoste wiha digot: “... li cîhê sûnd û dijûn hebin, li wir derew û peyvên vala gelek in.”
Her çiqasî ne bajarê navendî be jî, çaxa mirov li Swêd navê herema Södermanaland hildide, raste rast bajarê Eskîlstûna tê bîra mirov. Bajar ji du gotinan navê xwe girtiyê; Eskil û Tuna.
Civîn li Enstutîya Kurdî ya Stockholmê bû. Ji bona li Aso Beyarî guhdarî bikin em li wir bûn. Lewre wî berhemek bi navê ‘Bûkî Hewraman’ afirandibû.
Dema ku mirov bi çavên îro li dîrokê binihêre dikeve xefkê û şaş tev digere. Ma ne ji xwe, ‘sînorên’ Sûriyeyê û rojavayê Kurdistanê di rojeva me de û di rojeva cîhanê de ne.
Ez li peyvekê digeriyam û li nik toriyan lê rast hatim. Li gor agahdariyên B. Battê yê Mizîzexî, navê Togan navekî fransî ye ku hindik be jî ketiye nav çand û zimanê kurdî.
Şêx Maşûk Xiznewî an jî Xizna-Xezne. Ew kurê Îzzeddîn Xeznewî bû û ji malbata Xeznewî bû. Malbateke meleyên Kurd ên pir bibandor ku terîqetê Xeznewî, şaxek ji terîqa Neqşebendî, damezrand.
”Em 1432 kes bûn. Ji wan ez bi tenê xelas bûm. Bextê min vekirî bû. Ez nêzîkî kulîna livînan ketibûm. Caxa leşkeran agir berdan malê, binê xanî bi ser min de hilwesiya.