Zîhnîyetêko lêmin û zayendperest: Rahmî Koç
Karsaz Rahmî Koçî bi vatişanê xo yê zayendperest û nîjadperestan, reyna mojna ke zîhnîyetê serdest û sermayedaran de dişmenîya kurdan û cinîyan senî xorîn a. Wexto ke pergalê îqtîdarî û sermayedarîye yenê têhet, hedefê înan ê verênî tim cinî û nasnameyê kurdan ê. No nêzdîbîyayîş, tenya yew şaşîya fekî yan zî yew "mîzah" nîyo; ewro asayîşê pergalêko zorbaz û faşîst o ke ganî bêro mehkûmkerdene
Akerdişê Nêweşxaneyê Amerîkî yê Îzmîrî de hedîseya ke qewimîyaya, raştîya komelê Tirkîya ewroyêne û bîngehê pergalê serdestî bi hawayêko zaf eşkera mojna pêro dinya. Serekê Rûmetî yê Koç Holdîngî Rahmî Koçî, wexto ke bi nameyê henek yan zî "mîzah"î heqaretê cinîyanê kurdan kerd, Serekwezîrê AKP’yî yê verênî Bînalî Yildirimî zî bi huyayîşêko lêmin paştî daye ci. Na tablo, tenya dîmenê di camêrdanê pîlan nîya; na tablo eynî wext de asayîşê îtîfaqê sermayedarîye û sîyasetê dewlete yo. Wexto ke dewlete û sermaye yenê têhet, destpêk de nasnameyê bindestan û bedena cinîyan kenê amûrê heqaretî.
Eke ma na mesele bi hawayêko xorîn analîz bikerê, ma vînenê ke tiya de di dînamîkê bîngeyênî yê pergalî est ê: Zayendperestî û nîjadperestî.
Dişmenîya cinîyan û zîhnîyeto zayendperest
Pergalê camêrd-serdestî de, cinî tim sey yew obje, yew amûrê kêfî yan zî meselaya henekan yena dîyene. La eke na cinî, yew cinîya kurd a, o wext hêrîş hîna giran beno û hîna zaf bêehlaqîya xo dana teber. Vatişê Rahmî Koçî de cinîya kurdî bena hedefê yew zayendperestîya bêhed û bêşermî. Zîhnîyetê serdestî wazeno ke bi nameyê "mîzah"î, estbîyayîş û rûmetê cinîyan binê ligan ra biko.
Mîzah, di edebîyat û komelzanîye de, amûrêko qelsan o ke vera serdestan yeno kerdene. Wexto ke zengînî û serdestî hêrîşê qelsan yan zî bindestan kenê û na zorbazîye bi nameyê henekan pîşkeş kenê, no mîzah nîyo, raste-rast şiddet o. Huyayîşê Bînalî Yildirimî zî, tesdîqkerdiş û weşdîyayîşê nê şiddetî yo.
Nîjadperestî û meseleya kurdî
No hedîse tenya meseleya zayendperestîye nîyo. Eynî wext de, nîjadperestîya vera kurdan û zîhnîyetê asîmîlasyonkî zî bi awayêko zelal keno eşkera. Şarê kurdî ra, xususen cinîyanê kurdan ra heqaretkerdiş, yew adetê pergalê dewlete û sermayedaran o. Koç Holdîng ke yew sembolê sermayeya neteweyî ya tirkan o, bi nê vatişanê xo, zîhnîyetê xo yê dîrokî mojna. Şarê kurdî di nê pergalî de sey yew cematêko "bîn" ameyo qebulkerdene. Heqaretkerdişê kurdan, komelê serdestî de tim sey çîyêko "normal" û "asayî" ameyo dîyene.
No normalîzekerdiş, rîşê xo sîyasetê înkarkarîye ra gêno. Wexto ke Rahmî Koç henekê xo bi cinîya kurdî keno, raştîya xo de henekê xo bi kultur, ziman û rûmetê yew şarî keno. Tiya de nasnameyê kurdî û zayendê cinîye yenê têhet û reyna benê hedefê hêrîşê nîjadperestan.
Têkoşîn û waştişê efûyî
Nerazîbîyayîşê dezgehanê sey Meclîsê Cinîyan ê DEM Partî û sîyasetmedaranê sey Pervîn Buldan û Eren Keskîne zaf biqîmet ê. Çunke nê nerazîbîyayîşî mojnayî ke cinîyê kurdî û şarê kurdî qetîyen nê zîhnîyetî qebul nêkenê. Meclîsê Cinîyan ê DEM Partî heqdar o wexto ke vano: "Ma qet nêverdanî ke no çî binê nameyê mîzahî de bêra rewakerdene." Pervîn Buldan û Eren Keskîn zî bi vatişanê "rezalet o" û "şerm o", dîyar kerd ke na mesele eşkera asayîşê faşîzmî ya.
Rahmî Koç û êyê ke sey ey fikirîyenê, ganî nê qiseyanê xo yê qirêjinan ra peyşman bibê û şarê kurdî ra efûyê xo biwazê. La zaf weş yeno zanayene ke tenya efûwaştişêko fekî, nê zîhnîyetê xorinî hol nêkeno. Ganî no zîhnîyetê faşîst, nîjadperest û zayendperest kokê xo ra bêro bedilnayene. Têkoşînê cinîyan û şarê kurdî, do nê pergalê zorbazî tarîx de mehkûm biko û komelêko têduşt û azad biafirno.
