Na dinyaya globale de, epey ziwanî verbê vînîbîyayîşî de yî. Goreyê raporê UNESCOyî zazakî zî verbê vînîbîyayîş de yo. Na ra semedo ke zazakî bêro pawitiş û averberdiş, ganî warê perwerdeyî, weşangerî , medya û edebiyatî de xebatî bibê. Bi taybetî pawitişê zazakî de, edebîyat wayîrê yew rolêko muhîm o.
Zaf kulturî û zaf ziwanî, yew zengînîya nê welatî ya. Na zaf ziwanî û zaf kulturî, yew mîrasê merdimanî yo. Eke yew ziwan vînîbo, merdimanî; yew mîrasê kulturî ra mehrûm manena. Çi heyf ke Dewleta Tirkîye, realîteyê zaf ziwanî û zaf kulturî hima zî qebul nêkerda
Qanûnê Têkoşînê yê Terorî (TMK), Qanûnê Cezayê yê Tirkî (TCK), Qanûnê Îdamî ganî bêrê bedilnayîş. Ganî nêweşê hepisxaneyan bêrê veradayîş. Ganî Qerarê Mehkemeya Heqanê Merdimanê yê Ewropa ( AÎHM) û Mehkemeya Bingehî (AYM) bîrê ca
Rojê 21 Sibata 1952yî de, Paytextê Bangladeşî, Daka de seba ke ziwanê Bengalkîyî bibo ziwanêko fermî, wendekaranê Bengalan, yew mîtîng organîzê kerdo, nê wendekarî, raştî hêrişê hêzanê hukmatê ameyê...
10ê adara 2025î de mîyanê Mazlûm Ebdî û Serekê Demkî yê Sûrîye Ahmed El Şera de yew pêameyîş îmze bîyo.
Eyro huqûqê Tirkîya de bi ziwanê maye perwerde mumkun nîyo. Sazbîyayîşê Komara Tirkîya ra pey, polîtîkaya asîmîlasyonî esas gîrêyaya. Polîtîkaya yew milet, yew bêraqe, yew ziwanî dîya destpêkerdiş.
Cuya şaran de, tayê roj û roşanê taybetî est î. Nê rojan ra tayê rojî, rojê roşanê dînî, tayê zî yê netewî yî.
Komîsyono ke Meclîsê Tirkîya de partîyan ra awan bîyo, seba aştî û demokrasî yew firsetêko tarîxî yo. La tena na mesela bi nê komîsyonî çareser nêbena.
Meclîsê Tirkîye ra yew Komîsyonê Aştî û Demokrasî awan bîyo. No Komîsyon 51 endaman ra yeno meydan. Komîsyonî heta eyro epey şexsan û temsîlkaranê sazîyan û dezgeyan reyra dîdarî kerdê.