Şer, proses û yewîya kurdan

Amerîka û Îsraîlî, şer de; Serekkomarê Îranî Alî Hameney tede 48 kadroyê hukmatî Îranî berteraf kerdê. La Hukmatê Îranî gefan kurdan weno, semedo ke gala/hêrişê kurdan biko, vajîno ke hêrî Tûgayî raykerdê sîndorê kurdan. Goya adirbest îlan kerdo, la her roj bi dronan bi fuzeyan hêrişê kurdanê Rojhilatî û kurdanê Başûrî keno. Hukmatê Îranî, yewna het ra, welatperweranê kurdan îdam keno. Mîlîsî ke gireydaye yê Îranî û Hukmatê Iraqî ra destek gênê, yê zî hima-hima her roj gala kurdanê Başûrî kenê. Her roj kurdan, bi bombeyan qetil kenê. Goreyê çapemenî, milisanê Îranî 704 ray gala/hêrişê kurdanê Başûrî kerdo. No şer de kurdî teraf nêyê, Îranî û mîlîsanê ey, goreyê 70 kurdî qetil kerdê, goreyê 200 tenan zafîr zî bîrîndar kerdê. Kurdî, hemwalatîyê Iraqî yî, la Dewleta Iraqî kurdan rê wayîr nêvejîna. Sûrîye de zî tam yew mutabakat nêvirazîyayo. Yew ceng çin o, la tam yew pêameyîş zî çin o. Hima zî DAIŞ nêqedîyayo, DAIŞ û tayê terafdarê Hukmatê Şarayî, wazenê ke gala kurdan bikê. Yanî Sûrîye de tansîyon hima zî nêkewto. Dewleta Tirkîye, hima zî fek kurdanê Sûrîye ra veranêdayo. Dewleta Tirkîye, seba kurdanê Rojhilatî, stratejîyê Sûrîye esas gêna. Aseno ke Tirkîye; rewşa kurdanê Rojawanî û goreyê netîcebîyayîşê şerê Amerîka-Îsraîlî û Îranî pazîsyon gêna. Yewna het ra ez texmên kena, Serekomar Erdogan û hukmatê ey, hesabanê xo yê weçînayîşî zî kenê. Aye ra zere de seba gamvistişê prosesê aştî û demokrasî sebuxnenê û gaman nêfîynenê. Verra şono bawerîya kurdan bi Hukmatê AKP nêmanena. 

Kurdê Rojhilatî; wazenê ke şaranê Îranî reyra, yew sîstemo/pergalo demokratîk û aştîyane de biciwîyê. Seba na zî şeş partîyan û rêxistinan, xo mîyan de, yew koalîsyon awan kerdo. Kurdê Îranî, no şero peynî de bêteraf mendê. Helbet Kurdê Îranî wazenê ke azad bibê. Hêzanê Mîyanneteweyî ra nê waştişan kenê;  1- Wazenê ke sahaya Asmînî qedexe bibo, 2- Wazenê ke statuyê kurdan yo sîyasî resmen qebul bibo, 3-Wazenê ke Temînatê yê Asayîşê/pawitişî bidîyo.

Şer dewam keno, kura de vindeno bellî nîyo. Tewr zaf zî kurdî mexdûr benê. Çunku yew het ra, nê çar dewletî nêwazenê kurdî wayîrê statuyî bibê, wazenê ke kurdî qetlîaman ra vernê. La yewna het ra zî, beno ke seba kurdan, yew şefeqo newe biakewo. 

Tirkîye de prosesê aştî 

Bi vengdayîşê Ocalanî, PKK yew kongre kerdo û xo fesix kerdo. Dima zî seba prosesê aştî wekîlan ra yew komîsyon awan bîyo. Nê Komîsyonî epey pêveynayîşî/dîdarî kerdê. Peynî de yew rapor hedre kerdo. Komîsyonî raporê xo temam kerdo û rayaumûmîyê rê pare kerd. Meclîs, goreyê nê raporî, seba entegrasyonê yê demokratîkî ganî tayê gaman fîyno, ganî hinê tayê qanûnan bibedilno û tayê qanûnan vejo. Nimûneyî;

Qanûnê Têkoşînê yê Terorî (TMK), Qanûnê Cezayê yê Tirkî (TCK), Qanûnê Îdamî ganî bêrê bedilnayîş. Ganî nêweşê hepisxaneyan bêrê veradayîş. Ganî Qerarê Mehkemeya Heqanê Merdimanê yê Ewropa ( AÎHM) û Mehkemeya Bingehî (AYM) bîrê ca. Selahattîn Demîrtaş, Fîgen Yuksekdag tede heme Tepişteyanê Dewaya Kobanî ganî bêrê veradayîş. Ganî pergalê Qeyûman hewanîyo. Ganî “Heqê Hêvîye” bêro dayîş.  Semedo ke mesele kok ra çareser bibo û semedo ke kurdî, bi heqanê xo yê xozayînan biciwîyê, ganî tayê gamî bêrê vistiş. La çi heyf ke Hukmatê AKP û Meclîsê Tirkîye, hetan eyro yew gama cidî nêvista.

Birayîya heqîqî

Vanê tirkî û kurdî birayê yewbînan î, la yewna het ra ziwanê înan ziwanê pêameyîşî nîyo. Heme wext behsê berterafkerdişê terorî kenê. Bi no ferasetî, ma birayê yewbînan nêbenê. Eke şima fek polîtîkaya asîmîlasyon û înkarî ra verradê, şima heq-huqûqê kurdan qebul bikê, şima mîyanê etnîseteyan, bîr û bawerîyan de cîyakerî nêkê, ay wext yew birayîya heqîqî awan bena. Eke şima polîtîkaya seyyewbînanî qebul nêkê, ko senîhewa birayî bibo? Semedo ke birayî bibo, ganî şima xo bibedilnê. 

Yewîya Kurdan

Semedo ke kurdan yewîya xo awan nêkerda, raştî gale yenê. Na ra kurdî, ganî verî yewîya xo ya demokratîke awan bikê. Na yewî zî bi tewrbîyayîşê temsîlkaranê partîyanê sîyasîyan, sazîyan û dezgeyanê sîvîlan awan bena. No temsîlîyetî de çende demokrasî esas bigêrîyo, na yewîye hina zaf bi hêz bena. Fikr û îdeolojîyê partîyan çi beno wa bibo, ganî verî menfeetê kurdan esas bigêrîyo. Eke kurdî xo mîyan de, heme hewa ra yew yewîye awan nêkê/nêkerê; xo emnîyet de nêveynenê. Xora semedo ke kurdan yewîya xo awan nêkerda, hetan eyro qetlîaman ra vêrtê. Eke kurdî, yewîya xo awan bikerê; çar parçeyan de, meseleyê kurdan hina asan çareser benê. Ay wext zî yewer nişno rehet-rehet hêrişê kurdan biko/bikero.