Dîzayno newe û rolê kurdan

Pergalo kapîtalîst û modernîteya kapîtalîste, bi taybetî DYA (Amerîka), Çîn û Rûsya mîyan de yew reqabeto gird û xorîn viraşto. DYA wazeno ke statukoya xo ya "hêzo yewane" bipawo û her hêz goreyê ci hîza bîgêro. La Çîn û Rûsya nêyî qebul nêkenê. Na rewşe, krîzê pergalî xorînêr kena. DYA, seba ke verê averşîyayîşê Çînî bigêro, polîtîkayanê cîya-cîyayan fînena dewre. Pergalo global de êdî şerê sey Şerê Dinya yê 1. û 2. nêbenê, la reqabetê mîyanê pergalê kapîtalîstî her tim krîzan zêdêr keno û "şerê hîbrîdî" fîneno dewre. Vakumê (vengîya) sîyasî yê ke dima ra rijiyayişê Sovyetan peyda bîyê, Şerê Korfezî û destwerdanê DYA’yî yê bi serê Iraqî ra bîyê destpêkê Şerê Dinya yê 3.

Peymana Îbrahîmî û Tirkîya

Êdî serdestîya dewleta neteweyî sey verî nêşixulîyena. Modernîteya kapîtalîste, wazena ke sermaye bi hawayêko serbest bigêro û pêro dinya biba "komelê xercî". Nê polîtîkayî dewletanê neteweyîyan kenê pabesteyê hêzanê globalan. Peymana Îbrahîmî û hamleyê Îsraîlî yê peyênî, hevsengîya Rojhelato Mîyanên vurnayî. DYA û Îsraîl wazenê ke bi "bêîstîqrarîya kontrolkerde" yew pergal bîyarê ca. Tirkîya ke verî rola xo ya jeopolîtîke şixulnayêne û piştgirîya DYA dîyêne, êdî na rola xo ya stratejîke vîndî kerda. Hamleyê Îsraîlî yê vera Hamas, Hîzbullah û Îranî, Tirkîya zî sey yew aktoro qels veradaya û dînamîkê herême bi temamî bedilnayê.

Xerabkerdişê komel û xozayî

Kapîtalîzm teyna aborîya komelî xera nêkeno; eynî wext de bi hawayêko rîşalî komelî zî xera keno. Kapîtalîzm, ferdperestîye keno pîl û merdiman komel û xozayî ra qut keno. Ekolojî û xoza raştê qirkerdişî ameyê. Talankerdişê xozayî û îstîsmarkerdîşê welatanê feqîran, krîzê koçberîye zî viraşto. Merdimî zî welatanê xo yê ke rîyê kapîtalîzmî ra xera bîyê, verê xo danê Ewropa. La nê welatê kapîtalîstî zî bi polîtîkayanê xo yê faşîstan, dişmenîya koçberan kenê û na zî qirêjîya kapîtalîzmî vîyêrî kena. Hetê bînî ra Îran zî sey yew hêzo herêmî raştê serewedaritişanê şarê xo ame. Komara Îslamî ya Îranî, meşrûîyetê xo vîndî kerdo û êdî bi nê hawayî nêeşkena dewam bikera û no zî verê hêrişê DYA û Îsraîlî akerd.

Rojhelato Mîyanên û statu 

Dema ke Rojhelato Mîyanên newe ra dîzayn beno, statuyê kurdan zî bi temamî vurîyayo. Têkoşînê 50 serran ê Têgêrayîşê Azadîya Kurdan, sîyasetê Rojhelato Mîyanên bedilna. Bi felsefeya Neteweya Demokratîke, kurdî bîyê wayîrê aqilêkê sîyasî yê azadîwazî. Bakurê Kurdîstanî de serewedaritişan, polîtîkayê qirkerdişî yê Tirkîya pûç kerdî. Hêrîşê DAIŞ’î yê vera Şengal û Kobanî de, xoverdayîşê Têgêrayîşê Azadîye teyna kurdî nê, pêro dinya û yewbîyayîşê bawerîyan pawitî. Rojawan de bi paradîgmaya "Neteweya Demokratîke", yew pergalo ke cinîyan ser o awan bîyo, bîyo vahayê demokrasîyê Rojhelato Mîyanênî. Na rewşe, çar parçeyanê Kurdîstanî de hîsê neteweyî yew kerdî. Rojhelatê Kurdîstanî zî wayîrê dînamîkêkê xurt ê awankerdişê Îranêkê demokratîkî yo.

Netîce de; kurdî êdî mîyanê çar dewletan de sey yew hêzo rêxistinkirde û aktoro sereke yê herême yê. Sîyaseto ke kurdan nêhesibneno û nêgêno mîyanê projeyanê xo, qet nêeşkeno raştkên bibo û nêeşkeno Rojhelato Mîyanên de îstîqrar bîyaro. Welatê ke nasname û xorayîrberdişê kurdan qebul nêkenê, mehkûmê krîzan ê. Çareserîya lêmînanê sîyasî yê herême, teyna bi qebulkerdişê heqanê kurdan û felsefeya Neteweya Demokratîke ra derbas bena.