Meşaleya azadîye û xoverdayîşî: Leyla Qasime

Tarîxê şarê kurdî, bi qehremanî û xoverdayîşê cinîyan û camêrdanê ke canê xo seba azadîye feda kerdê, ameyo nuştene. Nê qehremanan ra yewe zî Leyla Qasim a. Leyla Qasim, serra 1952î de başûrê Kurdistanî de, şaristanê Xaneqînî de ameya rîyê dinya. Keyeyêko welatperwer û zanaye de bîya pîl. Na rewşe, zaf rî kerdo ke a bi hîşmendîyêka neteweyî weşîya xo bidomno û hesreta welatî pêro dem de zerrîya xo de hîs bikera. Dima ke keyeyê aye bar kerd û şîyî Hewlêr, Leyla uca de perwerdeyê xo yê verên û mîyanên qedîna. Serra 1971î de seba ke wendegehê berzî biwano, şîye paytextê Iraqî, Bexda. Zanîngehê Bexdayî de qismê Sosyolojîyî de dest bi wendişî kerd.

Serrê ke Leyla Qasim Bexda de wendêne, serrê winasî bîyî ke zulm û zorê rejîmê Baasî yê serê şarê kurdî zaf zêdîyabi. Rejîmî waştêne ke îradeyê şarî bişikno û heqanê înan ê cewherîyan dest ra bîgiro. Leyla Qasim na rewşeya tarî û zordest de bêveng nêmende. A, tewrê Yewîya Wendekaranê Kurdistanî bîye û xebatanê sîyasîyan de bi aktîf ca girewt. Bi taybetî mîyanê wendekaran û cinîyan de seba averberdişê hîşmendîya neteweyî, perwerde û rêxistinbîyayîşî xebitîyaye. Wexto ke adirê şerî reyna bi gur, a û embazanê xo vera rejîmî de têkoşînêko xurt û bêtars da destpêkerdene.

Peynîya nê xebatanê ci yê wêrekîyan de, rejîmê Baasî a zey yew tehlukeyêko pîl dîye. 28ê nîsana serra 1974î de, Leyla Qasim û çar embazên ci (Cewad Hemewendî, Nerîman Mestî, Hesen Hemereşîd û Azad Suleyman Mîran) hetê îstîxbaratê Iraqî ra ameyî tepiştene. Zîndan de rejîmî zaf îşkenceyê giran û xofnakî kerdî înan. Waştêne ke a poşmanîya xo bîyaro ziwan, tobe bikera û embazanê xo teslîm bikero. Labelê vîr û îradeyê Leyla zaf xurt bi; aye vera îşkenceyan de qet sereyê xo nêard war, pîlîya xo nêkerde vîndî û verê celadanê xo de bêters vinderte. Vatişê aye yê wina tarîxî estê ke mehkeme de vato û ewro zî zey yew manîfestoyê azadîye yêna vîrardene. Aye celadanê xo rê wina vat: "Şima eşkenê mi bikişê, la şima qet nêeşkenê pê mergê mi şarê kurdî çin bikerê."

12ê Gulana 1974î de, Leyla Qasim û çar embazên ci, hetê rejîmê dîktatorî ra ameyî îdamkerdene. Leyla Qasim, tarîxê Kurdistanî de cinîya tewr verêna ke seba sîyasetî û azadîya neteweyî ameya îdamkerdene. Wexto ke a şîyêne rayîr de, aye qet xof nêkerde û bi sereyêko berz meşîyaye. Îdamkerdişê aye, nêeşka vengê şarî bibirno; tam çewtê ci, qehremanîya aye tarîxê xoverdayîşî de yew rîpelêko newe akerd û adirê xoverdayîşî kerd pîlêr.

Ewro wexto ke ma behsê têkoşînê cinîyanê kurdan kenê, nameyê Leyla Qasim zey meşaleyêka roşnî ameyo nexşkerdene. A êdî tenya yew şexs nîya, a bîya yew felsefeya xoverdayîşî, bîya yew ruhê azadîye yê cinîyan. Dinya de û bi taybetî Kurdistan de, bi hezaran keyneyê kurdan ewro bi nameyê aye benê pîl û xeta aye ya qehremanîye de şinê. Ruhê Leyla Qasim, koyanê Kurdistanî ra heta kûçeyanê şaristanan, zerrîya her yew kurdê welatperwerî de ciwîyêno û ma zanê ke no ruh do heta ebed zî tarîxê ma de weş bimano. A nika şarê xo rê sey estareyêke rayîrî roşnî kena.