Em ji 'Zarok azariya modern re dibêjin na'

Destpîka her gotineke zarokan peyva “wîneyîn me belav nekin” e.

Ez weke ğalakvana mafî zarokan, ji kesîn ku berpirsyarîn xîrxaneyan an jî kesîn ku ne berpirsyarîn wî saziyî ne dipirsim. Ew kesîn ku alîkariya zarok û malbata wan dikin, ğima wîneyîn zarokan dikişînin û parve dikin.? Gelo wîneyîn ku di dema alîkariyî dikin de dikişînin û parve┬á dikin, bi destûra zarok û malbatîn wan in? ├çi bersiva wan a ji bo siberoja jiyana zarokan heye. Gelo bi destûr û hezkirina wan zarokan e ku jiyana wan a zarokatiyî û siberoja wan tî îstîsmarkirin? Gelo bersiva wan saziyan ji bo zarokan ği ye?

Ew kesîn ku wan ğalakiyan dikin bi piranî kîm an zîde li her ğar aliyan analîz dikim û dişopînim. Lî îro ne tenî ez, em hemû şahid û temaşevanîn vî yekî ne. Her wisa ğavîn me ji wî tirajediyî re hatiye girtin. Em xwe dikin marî mirî, îro eynî wekî avek sar fir bikin, wisa wîneyîn zarokan belav dikin. Li ser medyayî zarok ew bertekîn ku li hember nediyariyî nîşan didin û rewşa hejariyî ya malbatîn wan, bîyî ku destûrek ji wan bî girtin, wîneyîn wan parve dikin. Beyî ku li aliyî ruhî û derûnî binîrin jiyana wan a xususî bi wîneyan parve dikin.

Em bi tirajediyek herî bi jan re rû bir û ne. Zarokîn ku bi vî trajediyî re rû bi rû dimînin hîza wan tîr nake ku biryar bigirin. Ji ber ku hîza wan a bibîjin ÔÇ£NAÔÇØ tune ye ew tirajedî tî serî wan.

Heya mafî wî dayikî ku zarok mîjandine û hejandine û bavî zarokan jî tuneye ku wî bîrîziyî li zarokan bikin. ├çi bertekîn komedî û ne ji rîzî bin jî divî wîne û vîdeyo zarokan bîyî destûra zarokan neyîn kişandin û neyîn parvekirin. ├çimkî ew tiştekî ku bîdestûr û hezkirina zarokan be û bîyî biryara wan be, mafî tu kesan tune ye ku vî tirajediya jiyana wan di medyayî de belav bike.

Gelo bi belavkirina wan wîne û vîdeoyan, hûn dixwazin ği peyamî bidin zarokan?

Ev wîne û video ne dibe sedema perwerdeya ziman, ne jî dibe sedem ku jiyana wan rizgar bike. Ne dibe sedema guhertinek taybet a siberoja jiyana wan û ne jî wan azad dike. Tenî hejarî û bîğaretiya wan belav dikin.

Ew wîneyîn wan zarokan ne bûkikîn di vîtrînî de nin. Gelo ew kesîn ku wan wîne û vîdeoyan parve dikin di aliyî exlaqî, mirovahî û mafî de ğiqas ceraset dikin.

├çiqasî dikarin bi dilek paqij û armancek mezin, bîyî ku xeyalîn wan în nazik û hesas birîndar bikin xizmetî bikin? ├çiqas dikarin bîyî ku ew fîm bike, biîşe, biqehire ku alîkarî ji aliyî kesîn din ve ji wan û malbata wan re hatiye kirin xizmetî bike? ├çiqas dikarin bîyî ku ew pî bihese xwedî malbatek hejar in xizmetî bike. ├çiqas dikarin bîyî ku serî wan di nava heval û hogiran de xwar nebe û bîyî bi wî yekî mezin bibin xizmetî bike. Bîyî alîyeke dilî wan hertim li şûna hezkirinî nefret û acizî zîde nebe alîkariyî bikin? Gelo hûn î bikaribin xwediyî wî dilî bin ku ew zarok pî nehese ku pîdiviya dî û bavîn wan bi derve heye?

Li gor we ğiqas rast e? Bi kîjan armancî ew î her tim bi wî tirsî mezin bibin? Divî kesek wîneyîn wan nebîne û sûğî wan bîgunehan tune ye. Lî ew kesîn alîkariyî dikin wîneyan dikişînin û li ser medya dijîtal parve dikin. Ew wîne li ser medyaya dijîtal tijî ne û li ber destî herkesî henin!

Hinek ji bo reklam û berjewendiyîn xwe yîn kesane wî karî dikin. Hinek jî ji bo bi hemwelatiyan bidin famkirin ku hevkariya maddî bidin wanÔÇĞ Lî dema vî yekî dikin jî hemû hebûn û nasnameya wan zarokan dikin wîne û belav dikin. An jî dema li malan digerin û alîkariyî dikin, wîneyîn zarokan dixin destî xwe û nîşanî herkesî didin… Helbet saziya ku cihî baweriyî ye û hatiye îsbatkirin ku durust e, dikarin hevkariyî bidin. Bîyî ku wîneyek an bertekek bî nîşandan.

Em nebin sedem ku zarok ji zarokatiya xwe nefret bike. Mafî me ew e ku kiriyarîn me bibin sedema ku zarok lezetî ji jiyanî bigirin. Divî em jiyanî li wan nekin taristan. Divî em îxanetî li cîhana wan a rengîn û paqij nekin. Divî em ruh û derûniya wan nas bikin. Bizanin ew kî ne. Dûre bifikirin ku hûn wan rizgar dikin. Divî hûn bandora neyînî pîşkîşî jiyana wan nekin.

Ez kişandin û belavkirina wîneyan li gor exlaq û maf nabînim. Eger ez rastî wan cûreyîn wîne û vîdeyoyan hatim, ez î wan kesan bi tundî şermezar bikim. Her kes divî di ğarğoveya zagonî de xebatîn xwe bike. Mafî tu kesan tuneye ku heya wî astî bi jiyana wan bilîze. Ma ği gunehî wan heye ku em wan zexta mezin li ser mile wan ragirin?

Di qanûnî de bî destûra merivekî wîneyîn wî li tu derekî nayî bikaranîn. Di yasaya Tirkiyeyî de meriv mafî wî heye ku wîneyîn wî yîn zarokatiyî ji malperîn curbicur bide rakirin. ├ø her wisa.

Peymana Mafîn Zarokan a Neteweyîn Yekbûyî (20 Mijdar 1989)

Xal 12: “Berpirsiyariya her kesî heye ku li zarokan guhdarî bike, fikir û ramanîn wan bielime û rîzî li wan bigire.”

Xal 13: “Mafî her zarokî/î heye ku hizir u hestîn xwe vebîje.

Xal 17: “Dewlet zarokan ji zirarîn navgînîn ragihandinî diparîze.”

Her wisa

Em ji “Zarok azariya modern re dibîjin na “