Roca Cinîyan 8ê Adare

Nesrîn Navdar

8ê Adare, Roca Cinîyanê Kedkaran a Dinya, reya verêne serra 1910î de hetê Clara Zetkin ra ameya destpêkerdene. Na roce hem semedê vîrardişê 129 cinîyanê kedkaran ke DYA de yew fabrîkaya tekstîlî de wexto ke çalakîya grevê heqwaştişî viraştêne, bi veşnayîş ganê xo dabî dest ra, hem zî semedê têkoşîna estbîyayîş û têduştîya cinîyanê heme dinya ameya destpêkerdene. Dima ra serra 1977î de hetê Neteweyanê Yewbîyayeyan ra zî bi hawayêko fermî ameya îlankerdene.

Ewro zafê welatanê dinya de 8ê Adare bi aktîvîteyanê cîya-cîyayan yena pîrozkerdene. 8ê Adare tayê welatan de betlaneyo fermî ya, tayê welatan de roca çalakî û protestoyan a, tayê welatan de roca têhetameyîşê cinîyan a, tayê welatan de nîyena pîrozkerdene û tayê welatan de zî ke pergala zîhnîyetê camêrdkîyî (babîşahîye) û tekparêzî serdest a, qedexe ya. Nê welatan ra yew zî Tirkîya bîye ke bi desan serran roca cinîyan qedexe bîye. Ma eşkenê vacê ke bi têkoşîna cinîyanê kurdan ewro cinîyî 8ê Adare de eşkenê vejîyê meydanan û vengê xo berz bikerê. 8ê Adare roca cinîyan a, nê tenê roca cinîyanê kedkaran a.

8ê Adare roca heme cinîyan a û eynî wextî de roca têkoşîna vera zayendperestî û şîdetperestan a. Na roce, roca têkoşîna vera cîyakerîye û têkoşîna vera şîdetê ke cinîyan ser o yeno kerdene ya. Wexto ke ma cinî û camêrdan hetê heqanê bingehênan ê merdimîye de danê têver, çi heyf ke tu welatêkê rîyê dinya de zî têduştîya zayendî bi temamî nêyena dîyene. Nê semedî ra kamcîn welat de beno wa bibo, kamcîn dewlete de beno wa bibo, yan zî kamcîn rejîm de beno wa bibo; lazim o cinîyî semedê heqanê xo yê bingehênan û têduştîya zayendîya komelkî têkoşîna xo berz bikerê. Wexto ke cinîyî bi hawayêko mîyanneteweyî têkoşîna xo bikerê yew, serdest û babîşahê dinya yê şerwazî do nêeşê vernîya na têkoşîna cinîyan bigêrê.

Senîn ke zîhnîyet û pergala babîşahîye mewzûya zayendperestîye û vetişê şeran û alozîye rîyê dinya ser o benê yew; lazim o cinîyî zî nê tenê 8ê Adare de, her game û heme cayanê dinya de bi veng û rengê xo bêrê têhet, bi xoverdayîş û têkoşîna xo vernîya nê zîhnîyetê hezaran serran bigêrê. Heta ke cinîyî yewîya xo nêvirazê, do domê têkoşîna înan a têduştîya zayendîye û aramîya rîyê dinya hema zaf derg ba. Nê hetî de cinîyê kurdî eşkenê rolêko dîyarker bîyarê ca. 

Senîn ke şîara înan a 'cinî, cuye, azadî' kewte fekê heme cinîyanê dinya û açarîyaye çalakîyan, mumkun o ke rayberîya înan de têkoşîna cinîyanê dinya bi ser bika. Têkoşîna tewr girde ke hetê cinîyanê kurdan ra vera pergala zîhnîyetê babîşahîye ameya dayene û hema zî yena dayene, Rojava de ya. Vera çeteyanê DAIŞî ke kiştoxê harbîyayeyê rîyê dinya bîyî, xoverdayîş û serkewtişê cinîyanê kurdan heme dinya de veng da.

Sey ke yeno zanayene, serkewtişê Kobanê de para cinîyan zêde bîye. Coka kîndarîya çeteyanê DAIŞî ya vera cinîyanê ma, hema zî dewam kena. Aşma Çeleyî de hetê elemanêkê HTŞ/DAIŞî ra tiraşkerdiş û ramotişê porê (gijikê) cinîyêka kurde, ramotişê tersê zereyê înan û kîndarîya înan o. La çîyo ke dima ra tewr sosret bi, reaksîyonê na pergale bi ke vera cinîyanê ke bi rûtkerdişê porê xo kerdişê nê çeteyî protesto kerdêne ramot, û her cayê dinya de zî cinîyan destek da nê protestoyê înan. Wexto ke merdim fikirîyeno, aqlê merdimî nêgêno.

Na kîndarîyêka senîn a vera şarê kurdî? Ke dezgehê edalet û huqûqî yê na pergale tenê semedo ke kerdişê çeteyêkê kiştox û hovî protesto bikerê û porê xo rût kerdî, dewa cinîyan de akenê, înan gênê binê çiman, heta ke hepis kenê! Dewa akerdene bi cinîyanê ke porê xo rût kerdî, destekdayîşê çeteyanê DAIŞî yo ke di eskerê na pergale verê kamerayan de gane-gane veşnayî. Bi vatişêkê bînî, bi nê kerdişanê xo destek dayo qatîlanê eskeranê xo. Helbet vera heme astengî û mudaxeleyanê pergalanê babîşahîyan, senîn ke şîara 'cinî, cuye, azadî' de û rûtkerdişê porî de ameyî têhet; do cinîyê kurdî û heme cinîyê rîyê dinya bibê yew û cîyakerî, şîdet û şerwazîya camêrdan bin fînê. Bi na hêvîye 8ê Adare Roca Cinîyan, cinîyanê kurdan û heme cinîyanê dinya rê pîroz ba û serkewtiş ba.