Vera 8ê Adare de prensîbê ‘Îdeolojîya Xelisîyayîşê Cinîyan’
Cinîyê kurdî ke bi şîarê Jin, Jîyan, Azadî ‘Cinî, Cuye, Azadîye’ şinê vera 8ê Adare, nê rojî bi manayêka pîle pêşwazî kenê û her roje bi xoverdayîşê 8ê Adare ciwîyenê. Cinîyê kurdî ke her roje kenê roja hesabpersayîşê sîstemê desthilatdarî, koyan de, meydanan de û her qada cuye de sîstemê desthilatdarî dir bi hawayêko zehmet têkoşîn danê. Bi nê hawayî nêkewenê dafika sîstemê modernîteyo ke viraşteyê zîhnîyetê camêrdê hîlebazî yo ke 365 rojan ra yew roje keno roja cinîyan; nê tenya 8ê Adare, heme rojan kenê rojê têkoşînî, xoverdayîşî û azadîye
Seba cinîyanê kurdan, 8ê Adare fîrazkerdişî ra wet, eynî wextî de warê xoverdayîş û serewedaritişê cinîyan de peynîya yew dewre û destpêkê dewrêko newe yo. Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan nê destpêkê neweyî sey ‘Cinî, Cuye, Azadîye’ pênase keno û o do senî pêk bêro, prensîbanê Îdeolojîya Xelisîyayîşê Cinîyan de dîyar kerdo.
Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan cinîyanê kurdan rê vano ke nê tenya 8ê Adare, ganî heme rojan bikerê roja têkoşînî, xoverdayîşî û azadîye û têkoşîno ke esasê Îdeolojîya Xelisîyayîşê Cinîyan ser o yo, do bibo cewabo tewr pîl ê cuyeya azade.
No demo ke ma şinê vera 8ê Adare de, ma do 5 prensîbanê bingehînan ê Îdeolojîya Xelisîyayîşê Cinîyan ê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ke kodê cuyeya azad ê, bi nê dosya heme cinîyanê ke têkoşînê xobîyayîşî danê, înan dir pare bikerê.
Prensîbê Îdeolojîya Azadîya Cinîyan
1- Welatperwerîye: Rayberîye welatperwerîye ser o wina vana; “Xelisîyayîş û azadîya cinîyan destpêk de welatperwerîye ya”, yanî erdê xo yo ke tede ameya dinya de ciwîyayîş, girêdayîşê bi erdî, ferqê welatperwerîya xo de girêdayîşê bi erdê xo yo. Ganî ferqê welatperwerîya xo de ba, seba xo bikera têkoşîno yewin. Erd çinê bo, merdim nêeşkeno azad baciwîyo. Eke hêlîna yew teyrî de destêko bîyanî estbo, o teyr zî hakanê xo terk keno. Çira? Çunke destê bîyanîyî kewto ci. Ney ra seba ke merdim bieşko azad biciwîyo welatêko azad lazim o, erdêko azad lazim o. Welato ke binê îşxalî de bo, her çîyî ser o hêriş esto, ti do senî azad baciwîyê? Seba nê, welatperwerîye şert a.
2- Fikrê Azadî û Îradeyo Azad: Rayberîye seba cinîyan wina vana; “Ganî bi fikrê xo yê azadî û îradeyê xo yê azadî tewrê cuye biba.” Eke na îdeolojîye pêk bêra, a game cinîye do senî biwaza wina biciwîya, bi xo qerarê xo bida. Ma zî fikrê cinîyan rê bawer kenê û ma do vera îradeyê ci de bihurmet bê. Ganî dest no prensîb ra nêro veradayîş. No prensîb, îdeolojîya azadîya cinîyan de ya. Eke ez bîya zî, ganî cinîye tewir û vindertişê xo dîyar bikera, vaja ‘ez do bi îrade û fikrê xo tewr biba’.”
Yanî wayîrê qerarî bîyayîş, wayîrê nêrînî bîyayîş o, hestan de, fikir de xurtbîyayîş û heman wextî de dest nêzdbîyayîşanê kevnareyan ra veradayîş o. Dest hest û fikranê ke komel de ameyê awankerdene ra veradayîş û vindertişêko xoser awankerdene tede muhîm o. Raşta zî xoserîye pîvananê azadîye de esas a. Ti nêeşkê bifikirîyê, nêeşkê bi xo bikerê, bi fikranê bînan ê eklektîkan têbigêrê, tîya ra bigêrê, uca ra bigêrê qet nêbeno, zixwe no şikil zî dişmenî dayo to. Binê nameyê edetanê komelî de şiklêko wina dayo. Bi nînan azadîye nêbena. Seba nê xoxelisnayîş muhîm o.
3- Rêxistinbîyayîş: Rayberîye vana; “Cuyeyêka ke xo bisparo azadîye lazim a. Heme cuyeya xo bisparo azadîye û rêxistinîye. Merdimo bêrêxistin çin o. Rêxistinîya destpêkî zî bi cinîyan dest pêkerdo. Camêrd eşkeno bêrêxistin bo, zixwe dezgehê rêxistinanê înan zaf û zaf ê. La ganî şima sey wisarêkî rêxistinîya xo binusê. Bê rêxistinîye nêbena ke estbîyayîşê şima bibo, çunke ti hêzê xo uca ra gena.”
Komelê xozayî de zî ma dî, eke cinîye xo rêxistin nêkera, nêeşkena baciwîya. Rêxistinîya cinîyan bi xo esta. Xo rêxistin kena, komelî rêxistin kena, her kes tede wayîrê rol û mîsyonê xo yo. Na hêzê ci ya, yanî Homayîye senî bîye hêz? Homawendan hêzê xo rêxistinîya xo ra girewt. Hele hele derfetanê nika ke ma tede ciwîyenê de hem serdestîya camêrdan, hem zî hêrişê zîhnîyetê sîstemî estê, eke rêxistinîye nêba nêeşkena xo lîngan ser o bigêra. Bi ney projeyê cuyeya azade keweno dewre.
4- Têkoşîn: Rayberîye ney ser o vana; “Girêdayeyê rêxistinîye, ganî şima cuyeya xo bi temamî têkoşîn ra pêk bîyarê. Yanî cuye pêro têkoşîn o. Çunke zixwe nasnameyê cinîyan çar dêsan mîyan de yo. Seba nê zî ganî vaja ‘yew, ez do bi rêxistin ba û di, karê mi têkoşînkerdiş o‘. Xora bê têkoşînî manayê ci çin o.”
Rayberîye seba cuye, seba azadîye zî û pêro pênaseyanê xo de vana; “Xo bispare esasanê îdeolojîk, polîtîk û leşkerîyan û ney tim bikere.” Na mana de têkoşînê ma tenya leşkerî nîyo. Têkoşînêko îdeolojîk, polîtîk, leşkerî û her tim lazim o. Azadîye deman de ameya awankerdene. Kaos esto, çîyê ke a game de ameyê awankerdene, ti mudaxale kena. Hêzê to dîyar o. Ti do bi çi mudaxale bikera? Ti do bi rêxistinîya xo mudaxale bikera. Raşta ci ê demê azadîye demê têkoşînî yê. Ney ra, bê têkoşîn qet yew manayê to çin o, ti nêeşkê vajê ez azad a.
5- Weşiîye û estetîk: Raşta ci Rayberîye tîya de prensîbanê cuyeya azade ser vindeno. Cuyeya azade ganî weş ba, bi estetîk ba. Çim ra bigêre heta nêzdbîyayîşan, lazim o ke prensîbêkê ci yê estetîkî bibo. Dîyar kena ke o cewherê cuyeya pîle do senî rêxistinî bo, asteyê rêxistinîye de bo. Ganî kincê ci zî nexşê pirodayîşê weşîye bo. Nê çi yê? Ziwan o, kultur o, weşîya hal û hereketan a. Heman wextî de Rayberîye sey hunerê şoreşgêrî, kulturê şoreşgêrî, exlaqo newe û pîvanê weşîye ronano. Cinîyêk xo çiqas makyaj bikera, pêşkêşê camêrdî bikera, wina nîyo.
Ganî şikil bido xozaya xo zî. Nimûne, pîvanê perwerdeyê Rayberîye de kam rindek a, kam zana ya, no qet nêbi pîvan. Tayê rey pers kerdêne, embaze heta ke cewab dayêne vatêne; “zû qisey bikere, çi yeno fekê to vaje, uslûbê şima wa herikbar bo.” Raştî zî nêno famkerdene. No çi yo? Weşîya ziwanî ya, famkerdiş a û heman wextî de yew cinîye lazim o derûdorê xo bîyaro bandorî bin. Cinîyêk hîna nêeşkena xo îfade bikera, şerm kena, hal-hereket o, nê taybetmendîyî pêro komelî ra ameyê. Na eyarkerdene, do vengê xo senî berz bikera, do key qisey bikera, do çi qisey bikera. Vengê cinîyan camêrdan tehrîk keno; ganî cinîye xo nê taybetmendîyan ra bixelisno.
Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan çeka tewr pîle ya azadîye sey 5 prensîbanê Îdeolojîya Xelisîyayîşê Cinîyan bi name kerd û vat: “Eke şima cuyeya xo nê 5 esasan ser o awan bikerê, gorayê mi do çeka tewr pîle ya azadîye destê şima de ba. Bi nê çekan ‘Ez bi wesîleya Roşanê Cinîyan nê dîyar kena’ tu dezgehêko serdest ê camêrdan çin o ke şima bi na çeka tewr pîle nêeşkê bidê çokdayene. Camêrdêk çin o ke şima nêeşkê bivisnê lîngan ser û seba mi no cuye de çîyo tewr biqîmet o. Eke ma vajê girêdayîşê bi ewroyî, eke ma vajê hurmetgirewtişê ewroyî ra, nê esasan ser o rêxistinbîyayîşê cinîyan û têkoşînê ci yê nê esasan ser o do bibo cewabo tewr pîl ê merdimîye, seba şerê qirêjî, seba cuyeya azade.”
