Bê muxatabê raştikên, meseleyî çareser nêbenê

Lîzşêr Amed

Tirkiye de prosesê aşitîye û çareserîya demokratîke, girêdayeyê azadîya Abdullah Ocalanî ya. Eke ewro 11ê Sibate sey "Roja Azadîye" yena pîrozkerdene, gereka ma na roje sey yew dersa tarîxî bivînê. Senî ke dêsê Apartheidî rijîyayî, dêsê tecrîdî yê Girawa Îmraliyî zî gereka birijîyê. Çunke bê edalet, aşiti nêbena; û bê muxatabê raştikên, meseleyî çareser nêbenê

Ewro 11ê Sibate yo; tarîxê têkoşînê azadîye û demokrasîyê dinya de rojeka zaf girîng û sembolîk a. Serekê têkoşînê şarê Afrîkaya Başûre Nelson Mandela, 27 serran ra dima, 11ê Sibata 1990î de zîndan ra vejîya û azad bî. Azadîya Mandela, tena azadîya yew şexsî nêbîye; a roje bîye destpêkê peynîamîyayîşê sîstemê 'Apartheid'î û bîye roşnîya aşitiya civakî. Ewro ke ma nê tarîxî yad kenê, Tirkiye de zî nîqaşê "Prosesê Aşitî û Komelê Demokratîkî" û meseleya "Heqê Hêvîye" yê Birêz Abdullah Ocalanî yenê kerdene. Gelo ma şînenê nê di nimûneyan sey yewbînan bîgêrê dest û no tarîx seba Kurdan û Tirkiye çi manaya xo esta?

Di Rayberî, yew qeder

Mandela, wexto ke zîndan de bi, hukmatê Afrîkaya Başûre tim o sey "terorîst" name kerdêne û waştêne ke têkoşînê şarê sîyayî bi zor û şîdetî biqedîno. La netîce de fam kerdê ke bê muxatabê esasî, yanî bê Mandela, çareserî mumkîn nîya. Ewro Tirkiye de zî eynî heqîqet est a. Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan, Girawa Îmraliyî de binê tecrîdêko giran de yo. Senî ke Mandela semedê şarê xo û semedê aşitiya Afrîka yew kilît bi, Abdullah Ocalan zî ewro semedê çareserîya meseleya kurd û demokratîbîyayîşê Tirkiye kilît o. Bê Ocalanî, tu projeyê aşitiye nêşîno ser kewo û nêbeno dayîmî.

Huqûq û Heqê Hêvîye

Konseptê "Heqê Hêvîye", huqûqê mîyanneteweyî de û Mahkemeya Heqanê Merdiman a Ewropa (AÎHM) de cayo ke muhîm o. Goreyê nê prensîbî, yew mehkum çi qas ceza bigêro wa bigêro, gereka rojeke hêvîya ey a vejîyayîşî bibo. Cezaya "muebbeta giran a bê peynî" ke ti heta merg zîndan de bimanê, vera rûmetê merdimayeyîye ya.

Tirkiye de "Heqê Hêvîye" semedê Ocalanî nêno tetbîqkerdene. No neheqîyêka huqûqî ya û eynî wext de astengêka sîyasî ya. Azadîya fîzîkî ya Abdullah Ocalanî, tena meseleya yew şexsî nîya; no heq, şarê kurdî rê zî mesajê "ez est a û ez wazena bi hawayêko demokratîk ciwîya" dano. Mandela 27 serran ra dima bi sabir û îrade vejîya û welatê xo berd bi aşitîye. Abdullah Ocalan zî bi pawitişanê xo yê "Komelê Demokratîkî" û "Neteweya Demokratîke" modelê çareserîye pêşkêş keno.

Aşitî cesaret wazena

Wexto ke Mandela serbest veradîya, Frederik Willem de Klerk serekê dewlete bi û ey cesaret kerd ke rayîrê muzakereyî abikero. Ewro Tirkiye de zî îqtîdar û dewlete gereka eynî cesaretî bimojnê. Tecrîdê Îmraliyî gereka cade biqedîyo û rayîrê dîyalogî abibê.

Mandela vatêne: "Aşiti, merdimanê ke cesaret kenê ke bibê dostê dişmenê xo, bi destê înan virazîyena."

Tirkiye de prosesê aşitîye û çareserîya demokratîke, girêdayeyê azadîya Abdullah Ocalanî ya. Eke ewro 11ê Sibate sey "Roja Azadîye" yena pîrozkerdene, gereka ma na roje sey yew dersa tarîxî bivînê. Senî ke dêsê Apartheidî rijîyayî, dêsê tecrîdî yê Îmraliyî zî gereka birijîyê. 

Çîke bê edalet, aşitî nêbena; û bê muxatabê raştikên, meseleyî çareser nêbenê.

Azadîya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî û tetbîqkerdişê "Heqê Hêvîye", semedê Tirkîye firsendêko tarîxî yo. Eke dewleta Tirkîye wazena meseleya kurdî bi hawayêko demokratîk û aşitîyane çareser bikero, rayîr bellî yo: Îmrali.

Mandela 71 serrî de zîndan ra vejîya û bî serekê dewlete. Ocalan ewro 76 serrî yo. Tarîx nîşan dano ke, qet yew zîndan nêşîno fikran û waştişê azadîye heps bikero. Wa 11ê Sibate bibo wesîleyê fikirîyayîşê xorîn û gameştişanê cesûran. Azadîya Ocalanî, azadîya demokrasîya Tirkiyaye ya.