Têkoşînê Têgêrayîşê Apoyî têkoşînê ziwan û kulturî yo

Şarê kurdan şaranê tewr kehenan ra yew o ke cuya xo bi hunerî kerda bimana û dewlemende. Bi tewiranê sey dengbêjî, folklor û kayê şarî, cuya xo xemilnaya. Ehmedê Xanî, Melayê Cizîrî, Seydayê Tîrêj, Baba Tahirê Uryan, Pîremerd, Ebdullah Pêşew û bi seyan kesê bînî, bi qelemanê xo gedeyanê nê şarî rê bîyî çimeyê hêzî.

Ziwananê tewr kehenan ê dinya ra yew zî kurdkî yo. La çunke kurdkî tu wext nêbî ziwanêko fermî, zaf eserê biqîymetî vera talûkeyê vindîbîyayîşî de mendî. Xanî seserra 16-17. de vatbî: "Êdî kurdan rê hewcedarîya yew rayberî est a." Coka Seydayê Cîgerxwîn zî wina vano: "Ger Em Nebin Yek, Em ê Herin Yek û Yek."

Eserê kurdkî ameyî tiwawitene

Cêko ke komarê Tirkîya, Îran, Îraq û Sûrîye ameyî awankerdene, tepîştiş û hêrişê vera ziwan û kulturê kurdan eşkera bîyî. Seserra 21. de zaf muzîkê kurdan hetê kesan ra ke kulturê xo ra dûrî kewtî, ameyî tirawitene û seke yê înan ê ameyî vilakerdene. Mesela bi nameyanê sey Îbrahîm Tatlises û Mahsun Kirmizigul na rewşe ser o zaf ameyî rojeve.

Têkoşînê ziwan û kulturî, têkoşîno tewr bingeyîn o ke ganî her şar biramo. Şero ke ewro yeno dayene, şerê ziwan û kulturî yo. Demêk ke êdî tu kesî bawer nêkerdêne ke kurdêk do wirzîyo pay û pêşengî bikero, bi vejîyayîşê Têgêrayîşê Apoyî vurîyayîşêko tarîxî ame caardene.

Amancanê tewr bingeyînan ê têgêrayîşî ra yew zî, naskerdişê kurdkî û bîyayîşê ci yê ziwanê perwerdeyî bî. Bi hunermendanê biqîymetan sey Hozan Dilgeş, Hozan Mizgîn, Hozan Serhed, Hozan Argeş û Delîla reyde, hunerê kurdan de qilibêko gird bî. Rayberê şarê kurdan Abdullah Ocalan nuşte û qiseykerdişanê xo de tim qiseyê kultur, ziwan û hunerê kurdan keno. Çiqas ke merhelaya muhîme ame caardene zî, vera kultur û ziwanê ma tepîştiş û hêrişî dewam kenê û no mecbur keno ke têkoşînêko xurtêr bêro ramitene.