"Rêveberiya Xweser nimûneya herê serkeftê ye'

Komîsyona Amerîkayî ya Azadiya Olan a Navneteweyî (USCIRF) ya sala 1998ÔÇÖan hatiye avakirin, bi peywira ku der barî binpîkirina mafîn olî de xebatîn berfireh în li gorî standartîn navneteweyî xebatîn xwe dike û li gor encamîn xebatan jî pîşniyarîn polîtîkayan ji bo serokdewlet, sekreter û kongreyî dikin.

Komîteyek ji komîsyona USCIRFÔÇÖî gelek caran serdana Bakur û Rojhilatî Sûriyeyî jî kir û der barî nîzîkatiya Rîveberiya Xweser a li ol û baweriyîn cuda yîn li Rojava de raporîn xwe yîn salane bi serokdewlet û saziyîn sivîl în li DYAÔÇÖî re parve kirin.

Cîgira serokî USCIRFÔÇÖî Nadine Maenza tîkildarî Rîveberiya Xweseriya û sûcîn dewleta tirk în li herîmîn Sûriyeyî yîn dagirkirî de axivî.

Nadine Maenza da zanîn ku di serî de li herîmîn xweser rewşa olan meraq kiriye û bi wî kelecanî bi projeya USCIRFÔÇÖî re hatiye Rojava û wiha got: ÔÇ£Ez avabûna Rîveberiya Xweser li herîmîn ereb în xwedî taybetmendiyîn olî piştî ku ji DAIŞÔÇÖî rizgar bûn, bibînim tiştek gelek xweş e. Pirrengiya nijadî, wekheviya di navbera her du zayendan de li ser tevahiya astan ew beş in ku di rîveberiyî de nayîn parğekirin. Ev demokratîkbûn rî dide gel ku nîrînîn xwe parve bikin. Ev yek jî li Rojhilata Navîn, rîveberiyeke nû ye.ÔÇØ

Sûcîn tîn kirin

Maenza dest nîşan kir ku Tirkiye ji bo Rojava dagir bike PKKÔÇÖî wek hincet û şîniyîn Rojava jî wek terorîst nîşan dide û wiha pîde ğû: ÔÇ£Ya rast ew e ku Tirkiye bi terorîstan re dixebite. Her wiha ğeteyîn DAIŞ’î yîn berî, niha parğeyek ji Artîşa Sûriyeya Azad in. Komîn ku Enqere piştgiriyî dide wan, li dijî ol, etnîk û jinan sûcîn hovane dikin. Ev sûc, ji hîla gelek rîxistinîn navneteweyî ve hatine belgekirin.ÔÇØ

├çîrok kom kirine

Cîgira USCIRFÔÇÖî Nadine Maenza derheqî encam û naveroka civînîn tevlî wan bûye de diyar kir ku heta niha bi gelek endamîn senato, karmend, rîveberîn sivîl, oldar û berpirsîn hikûmetî re parve kirine û wiha got: ÔÇ£Min ğîrokîn jiyana şîniyîn ku beriya îrîşîn DAIŞ’î û dagir kir, jiyana wan a niha yîn li herîmîn Rîveberiya Xweser a Demokratîk kom kirin û bi gelek aliyan re parve kirin. Di rastiyî de, ez hinekî şokî dimînin ku heta niha kesek şîwaza Rîveberiya Xweser nas nakiriye. Carekî ez bi berpirsekî re rûniştim, lî agahiya wî tune ye ku Rîveberiya Xweser piştî îrişîn dewleta tirk hîn li ser pîyan e. Asta rîzdariya ku Hîzîn Sûriyeya Demokratîk (HSD) girtiye û ğawa DAIŞÔÇÖî tune kir, nizane. Di rapora salane ya USCIRFÔÇÖî de ku di nîsana par derketiye, me wesiyet kir ku divî hikûmeta Amerîkayî piştevaniya Rîveberiya Xweser bike. Em pir bi ğoş in ku vî yekî bibînin. Ew dî gotina ku tenî Amerîka wek artîş li herîmî ye divî biguhere.ÔÇØ

Divî stratejî biguhere

Nadine Maeneza bal kişand ser sûcîn ku Tirkiye rojane li herîmî dike û ev tişt anî ziman: ÔÇ£Yek ji sedamîn serdana min a herîmî, balkişandina ser sûcîn ji hîla dewleta tirk a dagirker ve li herîmîn dagirkirî dike, bi taybetî yîn li dijî îzidî, xiristiyan, kurd û jinan, lî ji ber ÔÇİsedemeke nediyarÔÇÖ, DYA û civaka navneteweyî van sûcan ji nedîtî ve tî. DYAÔÇÖyî wek bertekeke li dijî rejîma Esad her tim piştgiriya hevalbendiya opozîsyona Sûriyeyî kir ku dewleta tirk desteka wî dike.┬á Dema ez li Sûriyeyî bûm, serokî İtîlafa Niştimanî ya Hîzîn Şoreş û Opozîsyona Sûriyeyî Nesir Herîrî, serdana Efrînî kir û pesnî azadiya olî ya li wir kir. Piştî wî bûyerî dîmenek Herîrî bi Hatim Ebû Şaqra re yî dema kuştina Hevrîn Xelef amade bû, belav bûn. Li gorî agahiyîn nû, divî hikûmeta Amerîkayî stratejiya xwe ya taybet a li hemberî Sûriyeyî biguherîne.ÔÇØ

Rîveberiyeke serkeftî

Her wiha Maenza da zanîn ku Rîveberiya Xweser li Sûriyeyî hikûmeta serkeftî ya tekane ye û axaftina xwe wiha bi dawî kir:ÔÇêÔÇ£Rîveberiya Xweser beşek mezin an Sûriyeyî bi rî ve dibe, ji ber vî yekî divî beşeke ğareseriyî bî dîtin. USCIRFÔÇÖî şîret li hikûmeta DYA’yî kir ku divî Rîveberiya Xweser li gorî biryara NY’î ya bi hejmar 2254’an, tev li danûstandinîn Cenevreyî bibe. USCIRF li hikûmeta Amerîkayî pîşniyar kir ku ji aliyî siyasî ve bi Rîveberiya Xweser re weke hikûmeteke herîmî û rewa danûstandin. Heta niha ji bo gelîn Sûriyeyî pîşniyariya ğareseriya pirsgirîkan nehatiye kirin, lî ğareserî diyar e ew jî Rîveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatî Sûriyeyî ye.ÔÇØ WASHINGTON