Heleb û Efrîn de rewşa peyêne ya hêrişanê qirkerdişî
Badê hêrişanê çeteyanê HTŞ, SMO û DAIŞ’î yê destpêkê Çeleyê 2026î, Vakurê Sûrîye de binpaykerdişê heqanê merdiman, koçkerdiş û polîtîkayê vurnayîşê demografîkî giranêr dewam kenê.
Kurdê ke Vakurê Sûrîye û xusûsen derûdorê Helebî de ciwîyenê, hetê asayîşî ra gefanê pîlan reyde û mîyanê şerê grûbanê cîya-cîyayan de mendê. Nasnameyê estbîyayîşê komelkî yê kurdan hedef gîreyenê. Raporê herêmî û şahîdîya merdiman mojnenê ke nê binpaykerdişî sîstematîkî yê û tehlûkeyê qirkerdişî est o.
Gefê qirkerdişî û planê demografîkî
Çimeyanê bawerpeydakerdoxan ra gore, dezgehê asayîşî û leşkerî yê Hukmatê Demkî yê Şamî, wazenê herêmanê kurdan, xusûsen Efrîn, Şêxmeqsûd û Eşrefîye, welatijanê ci yê fermîyan ra veng bikerê. Armancê nê polîtîkayan o yo ke tevnê komelkî yê kurdan birijnê û yew demografîya newîye ferz bikerê. Nê kerdişê bêmerdimî, sey dewamê polîtîkaya qirkerdişê etnîkî yenê dîyene û bêcezamendiş ra cesaret gênê.
Netîceyê şerê Helebî û bîlançoya giran
Sey ke zanîyeno 6ê Çeleyî de grûbê çekdarî yê Hukmatê Şamî û çeteyê SMO yê ke girêdayeyê dewleta Tirkî yê, bi 43 hezar çekdaran hêrişê taxanê Şêxmeqsûd û Eşrefîye kerd. Netîceyê nê hêrişan de:
-Kontrolê herême kewt destê çeteyan, înternet ame birnayîş û înfazî dest pêkerdî.
-1.200 ra zêde kesan cuya xo vîndî kerde.
-200 hezar ra zêde sivîlî ameyî koçkerdiş.
Ewro zî ablûqaya asayîşî dewam kena, çeteyê HTŞ û SMO eştê keyeyanê sivîlan ser û xizmetê bingeyînî qedexe kerdê.
Herême de qanûnî nêxebityenê û sivîlê bêçekî pençeyê çeteyan de can danê.
Tepiştişê ciwanan û aqûbetê nêzanayeyî
Di hewteyanê peyênan de bi baxaneya "hemkarîya bi HSD’yî", hêzanê asayîşî yê Hukmatê Şamî Şêxmeqsûd û Eşrefîye de operasyonê tepiştişî kerdî.
-Pêro pîya 293 ciwanî (mîyanê înan de cinîyî zî estê) ameyî tepiştiş.
-Teyna 21 kesî ameyî veradayîş; aqûbetê 272 ciwanan nêzanîyeno.
Keyeyê tepişteyan vanê ke domananê înan rê îşkence ame kerdene û seba veradayîşî înan ra fîdye ameya waştene. Heta nika hûmara sivîlanê ke ameyî tepiştiş û remnayîş 793î vîyarta.
Efrîn: Koçê mecbûrî û îşkence
Şerî ra dima bi seyan keyeyî mecbur mendî ke Şêxmeqsûd û Eşrefîye ra şirê Efrîn. Hukmatê Şamî bi koordînasyonê ENKS û Mesûd Bettalî, şar bi zanebiyayîş ver bi Efrînî de kerd. La na raywanîyêka bêtehlûke nêbî; nuqteyanê kontrolî de zî tepiştişî estbî. Hêzanê Asayîşê Pêroyî sivîlê ke şerî ra remayê zî hedef girewtî.
Tewr trajîk o yo ke termê ciwananê ke binê îşkenceyî de ameyî kiştene, bi şertê "îmzakerdişê raporê mergê xozayî" dayî keyeyanê înan. Merdimê ke Efrîn ra agêrayî Heleb, uca de zî binê zulmî de yê. Taxanê Helebî de çeteyê eşîra Begara, derheqê kurdan de îstîxbarat danê MÎT û HTŞ’yî.
Qirkerdişê Keyeyê Akrashî
9ê Çeleyê 2026î de, saete 05:00 de çeteyanê Hukmatê Demkî yê Şamî, ceddeya Xezzanî ra çar birayê yew keyeyî remnayî. Nê ciwanî berdî qezaya Heyyanî, uca de bi îşkenceyê giranî ameyî qetilkerdiş û cesedê înan ameyî parçekerdiş.
Nameyê nê çar birayan wina yê:
Mihemed Mehmûd Akrash (Maya xo ra bîyayîş: 1980)
Diab Mehmûd Akrash (Maya xo ra bîyayîş: 1983)
Mistefa Mehmûd Akrash (Maya xo ra bîyayîş: 1997)
Hesen Mehmûd Akrash (Maya xo ra bîyayîş: 2000)
Çeteyan, keyeyê nê qurbanan ra 11 mîlyon Lîrayê Sûrîye û 3.000 dolar dizna.
Talanê mal û mulkî
Efrîn û derûdorê ci de talanê ekonomîkî zî dewam keno. Çimeyê herêmî tesbît kerd ke:
Mehsulê zeytûnan ameyî destserronayiş; wayîranê erdan rê ferz ame kerdene ke %50ê mehsulî bidê çeteyan. Keyeyê şarî ameyî talankerdiş û dest ronîyayo mulkan ser.
Na rewş, parçeyêkê polîtîkaya "xizanveradayîş û koçkerdişî" ya. Hişyarîyanê Neteweyanê Yewbîyayeyan (NY) ra raşt, sûcê şerî û qirkerdişî dewam kenê. Eke mîyanneteweyî mudaxaleyêko cidî nêbo, nê polîtîkayî do bibê sebebê teqayîşanê komelkîyan ê pîlan û dabeşbîyayişê etnîkî yê Sûrîye.
