Konferansê Îslamê Demokratîkî

Roja 20-21ê Hezîrane de bi nameyê Komela Federasyonê Cigêrayîşê Îslamî yê Mezopotamya reyde (MÎA-FED) bi şîarê “Îslamo Demokratîk: Bawerî de zerrîpakîye, komel de azadîye” Kongreya Îslamê Demokratîkî ya 3ine ya Konferansê Girdî, Eywana Konferansê Elî Emîrî de ame tertîbkerdene. Eleqeyê nê konferansî dayîkanê aştî bigîrê heta eliman, nuştoxan ra bigîrê heta roşnvîran, sîyasetmedaran zaf balkêş bi. Eywane de leçega dayîkan beriqîyayêne wexto ke kurd û Kurdîstan ameyêne vatene  çepikî herikîyayêne. 

Konferans di rojan de çar roniştişî, hîrês pêşkêşî û peynîya her roniştişî de bi forumêk dewam kerd. Tayê beşdarî teberê welatî ra ameybî, tayê başûrî ra tayê zî rojawanê Tirkîya ra ameybî. Pêşkêş bi heme dîyalektê kurdkî, zazakî/kirmanckî, kurmancî, sorankî û ziwananê bînan ra bi erebkî û tirkî ame kerdene. Nê kompozîyonî bingeyîya komelê demokratîkî weş arde verê çimanê her kesî. Seba ke komelo demokratîk, ne bê kurdan, ne bê netewanê bînan ne zî bê ziwanê kurdkî beno.

Akerdişê konferansî de mesajê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan, kurdkî û tirkî ame wendene. Birêz Ocalan mesajê xo de ‘îslamî cewherê xo de semedê komelê biexlaqî  û polîtîk, azadî, edalet, teduştîye ser o xo awan kerda. Emevîyan ra pey dîn sîstemê cuya komelkî exlaqî ra dûrî visîya û çi heyf ke bi wasitaya meşrûîyetê dewletan û dima ra tewr peynîye de damarê ci yê azadîperest û demokratîk ame qelskerdene. Perspektîfê îslamê demokratîkî, ez bawer kena ke semedê şaran, bi nasnameyê xo, bawerîyanê xo, bi îradeyê azad, pîyaciwîyayîşî ra ferasetêko newe bîyaro’ vat. 

Konferans de ‘Tekilîya Îslam û Sîyasetî, Bingeyêka Demokratîke de Newe ra Tekilîya Kurdan û Tirkan, Wesîqeya Medîneyî, Îslam de Rolê Cinîyan, Ziwan û Dîn, Bawerî û Edalet û xeylê babetan ser o ameyî vindetene. Kontratê Medîneyî sey muqaweleyê komelê demokratîkî ame pênasekerdene. Senî nê wesîqe mabênê cematê îslam û xeyrêmuslumanan de mutabaqatêko asgarî û cuyêka hempare viraşto nika ra pey zî lazim o ke mabenê kurdan û şaranê bînan de zî semedê cuyêka azad û hempare bivirazo. 

Konferans encamnameyê xo de bale ante ser dînê îqtîdarî û ame vatene ke ‘Ganî merdim nêverado dîn wasitaya dewletan bibo, seba ke nê amancî rastîya îslam û cewherê exlaqî zeîf kerdo. Dîn newe ra ganî xo bireso komel. Bawerî wexto ke kewt binê destê serdestan o çax zî wijdanê komelî zî vîndî beno. Ma wazenî ke dîn newe ra biresnî komelê biexleq û bawerî zî destê dewletanê serdestan ra vejî û perspektîfê îslamê demokratîkî awan bikerî’. No konteks de îslamo demokratîk semedê komelê demokratîkî de beşêko muhîm o. Seba ke zereyê ey de bawerî edalet, wijdan û exlaq, cuyêka hempare est a. Bawerî helwêsto exlaqî, ruhî û zihnî yo ke têkilîya merdim bi xo û kaînatî ya. Hemberê cuya komelkî yê bawerî edaleto komelkî yo. Erjêko kolektîf o. Xora bawerî dîn zî zereyê xo de temerneno. Ma wexto ke dînan ra ewnîyenî ma vînenî ke ê xo di esasan ser o awan kerdî. Yewin tewhîd yanî yewîya heqî (homa)  dîyin zî edalet o. 

Tewhîd qebulkerdişê yewîya Afirnayoxî (Homa) yo. Yewî tena ey rê munhasir o. Edalet zî qebulkerdişê zafîya afirnayeyî yo. Afirnayox yew o, Afirnayeyî  zaf î. Senî ke semedo ke Afirnayox zafhesibnayîş şirk o, Afirnayeyî ke zaf î înan zî tekmiletzanayîş, yewîya her çîyî zulm vejeno orte. Şertê bawerî Afirnayox yew zanayîş o. Şertê edaletî afirnayeyî zafhesibnayîş û edalet de zafmilet, zafkultur û zafveng esas o.

Ma vînenî ke mabênê merdiman de problemo tewr gird, îdîaya yewîya Homa nîyo qebulkerdişê yewîya cu ya. Çunke sîyaset de îdîaya yewîye, ‘Fîravûnan’;  burokrasî de îdîaya yewîye ‘Hamanan’; ekonomî de îdîaya yewîye ‘Karûnan’; Zanist de îdîaya yewîye, ‘Bel'aman’ vejeno orte.  Bawerî de, nasnameyê etnîkî de, fikrê îdeolojîkî de vilabîyayîşê edalet û têduştîye çinî bi hetê Fîravûnan, Karûnan, Bel'aman û Hamanan ra hêzê herêmî û hegamonîkî ra merg, şer, hesire, koç, vêşanî kêm nêbeno. Çareserî ancax edaletê komelkî reyde mumkun o, o zî girêdayîya awanbîyayîşê komelê demokratîkî reyde cuyêka azad o.