Ma waştişê ziwanê xo de çiqas zerrîweşî yê?

Ziwanê merdimî tenê amûrêke qiseykergişî û dayîşgirotişî nîyo. Ziwan, tarîxe merdimî yo ke bawerî, tradîsyon, tecrûbeyanê kalik û pîrikan ê hezaran serrê verênan bi awayêke ganî resneno rocê ma yê eyroyî. Ziwan, kulturê merdimî yo ke erjanê sey dîn, qanûn, exlaq, tradîsyon (urf û adet), huner û edebîyatî xo de hebêneno. Folklor, edebîyat, huner û tradîsyonê neteweyêke zî ayneyê zengînîya ziwanê aye ramojneno.

Ziwan, nasnameyê merdimî bi xo yo. Vindîbîyayîşê ziwanî vindîbîyayîşê nasnameyî zî xo dir ano. Bê guman kilîtê estbîyayîşê merdimî yê komelkî ziwan o û merdim bi ziwanê xo komelê bînan ra cîya beno. Ancî, ziwanê neteweyêke estbîyayîşê a neteweye ramojneno. Merdim bi kam heb ziwanî qisey bikero têgeyrayîşê merdimî û ruhê merdimî zî goreyê yê ziwanî ra şekil gêno û tedir zî kulturê yê ziwanî şekil dano têgeyrayîş û lebatanê merdimî û heme awayê cuyînê merdimî. Xo ra semedê neteweyêke xetereyê vindîbîyayîşî bi vindîkerdişê ziwanî dir dest pê keno. Helbet, kesê ke tay zehf ziwanî ser de mijûl benê nê tesbîtan zêdehîrê zanê la ancî zî min waşt bi çend çekuyan binûsnî.

Semedê ke ziwanê ma zî se serre ra zêde çerxê asîmîlasyonî yê dagirkeran ra derbas bîyo, heqê perwerdehîye ra bêpar ameyo verdayîşî û rocê ma yê eyroyî de kewto xetereyê vindîbîyayîşî lazim o ma hemverê nê xetereyî metodêke tesîrdar bidê vernîya xo. Helbet şarê ma bi têkoşîn û xebatanê xo hewl dano ke bi ziwanê xo, ro nasname, edebîyat, kultur, huner, folklor û tradîsyonê xo û ro estbîyayîşê xo wayîr vecîyo. La tecrubeyê desan serran ra yeno vînayîşî ke bi xebatê sazîyan de sînorkerdişê têkoşînê ziwanî peynîya ke yeno waştişî nêdeyeno. Lazim o qadan de, keyan de û her warî de xebatê ziwanî bêrê kerdişî. Etya bi qasê xebatkaranê ziwanî, gure kono serê sîyasetmedaran zî. Çi heyf ke teberê çend lebatan de ke rocanê ziwanî de kerdê heta nika înan xebatêka cidî nêdaya xo ver.

Ma baş zanê, pergala ke ma heqê ziwanî ra bêpar verdayê pergalêka bêbext a. Çîyêke eyro qebûl bikero beno ke siba tepya bigîro. Loma ganî ma baş analîz bikerê hela qeybê bicakerdiş û bidestvistişê heqanê ziwanî yê bi awayêke qanûnî têkoşînêka bi çi şiklî lazim a?

Helbet ma zanê na pergala tekpawitoxe wina bi rehetî gamêka demokratîke nêerzena û bi rehetî nîna rayîrî. La ganî ma zî na têkoşîna xo de qerardar û semîmî bê. Ganî vernîya her çî de ma xo ra bipersê, eceba ma waştişê heqê xo yê ziwanî de çiqas zerrîweşî yê? Eke ma kurdî waştişê ziwanê kurdkî de zerrîweşî yê, ne tenê rocanê diyarkerdan lazim o ma heme rocanê serre bikerê warê têkoşîna ziwanî, xusûsî polîtîkayêke ziwanî bidê xo ver û semedê heqê perwerdeyîya bi ziwanê dayîke, heta semedê fermîkerdişê ziwanê dayîke zor bidê serê na pergala tekpawitoxe.