Merdim û xozaya komelkî

Emrê merdimî qasê dinya pîl nîyo labelê goreyê xo zî qij nîyo. Emrê dinya 4.5 mîlyarî yo û emrê merdimî zî 300.000 serrî yo. Helbet ma bi vateyê merdimî ra homo sapîensî ra behs kenî. Merdim tena homo sapîensî ra teşkîl nîyo. Homo habîlîs, homo erektus, homo neandertal ûsn., nê heme tewir mensûbê cînsê homoyî yî. Tewirê merdimî tewirêko balkêş, tewirêko kovî, tewirêko nedîyar o. Xoza de heme tewirî popûlasyanê xo de bi şeklêk wenî, çerenî, borenî, nîyawenî, vazdanî, rakewenî. Werdiş û rakewtiş hema-hema xususîyetê heme tewiran o. Nê tewiran ra yewî nêeşkeno tewiranê bînan bikişo, postê înan vejo, cayanê înan bibedilno, werdişê înan xesp bikero û tewiranê bînan zî ê mehalî de vîndî bikero. Merdimî nêeşkenî bifirî labelê eşkenî ganîyê ke firenî cayanê înan teng bikerî. Nêeşkenî qasê pilingî vazdî labelê eşkenî derûdorê dinya (40.000 km) bi roket 2 saetî de biqedênî. Helbet nê xususîyetî muhîm î, labelê ê baş î xirab î ma nêeşkenî çiyêk vajî. Ma eşkenî vajî no semedê averşîyayîşê merdimî