Nefeso newe: Mazêr
Çewlîg de akerdişê Sazîya Ziwanê Kurdkî ya Mazêrî, seba pawitişê kirdkî û kurmancî gamêka tarîxî ya. Wexto ke polîtîkayê asîmîlasyonî ziwanê ma kenê vîndî, Mazêr sey nefesêkê neweyî ziwanê ma ganî keno. Na sazîye nifşê neweyî resnena kokê înan û asîmîlasyonê bêvengî şiknena. Ziwan rûmet o, Mazêr zî pawitoxê nê mîras û nasnameyê qedîmî yo.
Mehmet Zahar Olûk
“Ziwano ke nêameyo nuştene, qebra xo bi destê xo keneno. Ewro Çewlîg de Mazêr, qederêkê rûmetî yo û seba rûmeta ma cayêko pîroz o.”
Ziwan tenya wesayîtê qiseykerdişî nîyo; o, felsefeya bingehêne ya bîyayîşê miletî yo. Wexto ke ziwanê miletî mîyanê çerxê modernîteyî de vîndî beno, o milet ruhê xo zî keno vîndî. Nê çarçoweyî de, Çewlîg de akerdişê Sazîya Ziwanê Kurdkî ya Mazêrî, seba kirdkî/zazakî û kurmancî pawitişê mîrasêkê ruhkî û tarîxî yo ke bi serran o binê herre de mendo.
Çewlîg bi hezaran serran o venganê nê lehçeyan rê nefes gêno. Mazêr bi na gama hişyarîye asîmîlasyono bêveng şikneno û ziwanê ma dima dima vejîyeno meydan; xo newe ra awan keno. Coka abîyayîşê Mazêrî sey felsefeyêkê roşnayîyî yo: Ziwan rûmet o! Hem kirdkî hem zî kurmancî, mîyanê na sazîye de sey di çimanê pîrozan yewbînî pîl kenê û benê deryayêkê zanistî. No tenya qiseykerdiş nîyo; mîyanê gramer û edebîyatî de zî pirdêkê tarîxî û qedîmî ver bi ameyîşî rayîr akeno.
Mazêr tenya akerdişê sazîyêkê musayîşî nîyo; o qiyamê mîrasêkê pîrozî yo ke bi serran o binê herre de mendo. Ma ewro mîyanê xulxulê modernîteyî de sey daranê bêkokan bîyî; bi ameyîşê her vayî kokê ma lerzeno. Îhtîyacîya ma bi Mazêrî esta, çimkî ma nêwazenê vîrê maya xo mîyanê kuçeyanê bîyanîyan de vîndî bikerê. Her ke çekuyê ma kêm benê, ruhê ma zî kêm beno. Mazêr seba ma bibo awe, bibo herre û bibo estûna zêrêne ya ke qeleyê vîrkerdişî mabên de berz kena. O nefesêko hênik o ke mîyanê qelbê her ciwanî de vano: “Ma bi kokê xo est ê!”
“Mazêr mîyanê hîris û yew herfan de dinya û deryayan awan keno.” Her herf mifteyê vîrê ma yo. Mazêr bi dersanê xo, nê ziwanan mîyanê cuyê akademîkî de newe ra ganî keno. Ciwanê ke ziwanê xo ra dûrî kewtê, tede rûmetê xo yo raştîn vînenê û bi nasnameyê xo serberze benê. Her lehçe mîyanê Mazêrî de deryayêkê xoser o ke bi tîrêjanê tîjî tarîya asîmîlasyonî şikneno.
15ê Gulane de Çewlîg de vejîyayîşêko newe esto. Na roje ke Roşanê Ziwanê Kurdkî yo, Mazêr sey tîrêjêka tîjî mîyanê kuçeyanê Çewlîgî de newe ra ziwan xemilnena. Mîyanê nê wextê pîrozî de, Mazêr tenya sazîyêke nîya; beno ke klamêka xosere û qiyamê nifşê neweyî yo. Senî ke vewre bi wisarî helîyena û erdî rê bena awe, Mazêr zî amade yo ke her herfê ziwanê ma mîyanê tarîxî de bikero estûnêka zêrêne.
Mileto ke ziwanê xo ra dûrî keweno, sey darêka bêkoke huşk beno. Mazêr seba ma tenya ban nîyo; awe, herre û nefesêko gandar o ke her hucreyê ma ganî keno. Akerdişê na sazîye, vejîyayîşê ruhê miletî yo ke bêvengîya serran şikneno. Pîroz bo 15ê Gulane, Roşanê Ziwanê Kurdkî. Pîroz bo akerdişê Mazêrî. Pîroz bo xebata pêro emegdaran ke mîyanê tarîyî de bîyî çira. Êdî ziwanê ma tenya mîyanê çar dêsan de nêmaneno; beno ke mîyanê pelanê kitaban û qelbê nifşê neweyî de bibo roşnayîye û dinya roşn û dewlemend bikero.
