Newroze ti çi şêrîn a…

Ma her serre paweyê ameyîşê Newroze yî û ma zanenê ke a her serre newe ra ganî bena û yena. Her serra ke wesar yeno zî kelecanêko pîl dano ma pêronan. Çimkî nê demserrî de roşanê kurdan Newroze yeno bimbarekkerdene.

Wisar heme rindekîya gerdûne mîyanê xo de hewêneno û heme gandaran reyde bare keno. Barekerdişî reyde pîl beno, pîlbîyayîşî reyde zî azad beno. Rixmê heme talanê xozayî zî, eşqê cuwîyeyî bêpeynîya. Bi ameyîşê wesarî xoza, xo newe ra ganî keno û heme rengê cîya-cîyayî xozayî sey veyveke xemilnenê. Verê, bi vaşan û vilikan rîye xo nawneno. Dima ra zî seke vajo “Ez îtîya de ya. Ez newe ra yeno xo ser” bi gul, vilik û daran xo xemilneno û boya xo vila keno her ca. Wesare de vewre helîyena û xoza newe ra xo awan keno. Çem û robarî herikîyenê û bena gurme gurmê awe…

Cenî zî sey wesarî ya. La cenî, her serre nê, her aşme xo newe ra awan kena. Tebîetê cenî û xozayî zaf manenê yewbînan. Pêroyê taybetîyê xozayî cenîyan deestî. Coka tarîx ra nata cenî û xoza yew ameyî hesibnayîş û zihnîyeto serdest wexto ke hêriş keno cenîyan, sere de xoza talan keno û dima ra qetlîyam pê ano. Serdestê verêne daxî zanayêne ke desthilatdarî bi kolekerdişê cenîyan mumkun o. La cenî tarîx ra nata sey wesarî xo newe ra awan kerde û eynî wextî de çar demserran cuwîyena. Bi hezaran serrî yo ke hêrişê vera cenîyan nêqedîyayî. Çimkî hezaran serrî yo ke cenî vera serdestan de çok nêrona û têkoşîn da. Ameyîşê wesarî, yena wateya newebîyayîşî. Regl bîyayîşê cenîyan zî yena wateya cuwîyayîşî. Wesara tewr rindek Mezopotamya de ya, çimkê axa Mezopotamya çimeyê cuwîyeyî ya. Civatbîyayîş, na ca de pêk ame.

Reyna wesar, seba ma Newroz a. Verîya mîlade, serra 612. de, bi verkêşîya Kawayo Asinkar verva zilmê Dehaqî, adir tafina. No adir nêy 2 hezar û 633 serrî yê berzêr beno. Seba şar û civatê na axa qedîme wateya Newroze cîya ya. Newroze seba kurdan newe ra bîyayîş, serrewedartiş û xoverdayîş a. Na ra 40 se