Zimanê me, berxwedana me, paşeroja me

21ê Sibatê, Roja Zimanê Cîhanî ye. Lê ji bo me, ev dîrok ji rojek sembolîk a di salnameyê de bêtir e; ew rojek e ku em ziman û çanda xwe biparêzin, li dijî asîmîlasyonê rawestin. Zimanê me nasnameya me ye. Sed sal in, ew bi rêya zilm û qanûnan rastî hewldanên tepeserkirinê hatiye. Her qedexe û her ferzkirin destwerdanek eşkere ye li dijî hebûna gelê me

Erka me ya îro ew e ku em vî zimanê ku tê bêdengkirin biparêzin, wî bibin pêşerojê û nasnameya xwe zindî bihêlin. Ji ber ku dema ziman tê bêdengkirin, çand jî winda dibe. Bêdengmayîna li ser vê yekê dê bibe sedema devjêberdana hebûna xwe

Kurdî ne tenê amûrek ragihandinê ye. Ew zimanê dîrok, çand, bîr û berxwedana me ye; ew nasnameya me ye jî.

Mixabin, di gelek warên jiyana rojane de hîn jî paşguhkirî ye. Kurdî li mal, dibistan û kolanên me bêdeng dibe. Zarokên me nikarin li kolanan bi zimanê xwe yê dayikê biaxivin, dibistanên bi zimanê Kurdî tune ne, û naveroka medyayê jî têrê nake.

Her ku ziman paşve diçe, bîra me jî tê jêbirin, çanda me tê xirakirin û pêşeroja me jî têk diçe. Her pirtûk, her roman, her helbest nefesek, berxwedanek û dengê gel e. Lê pir caran ev berhem nayên xwendin

Zimanek dibe metneke mirî heta ku neyê axaftin 

Eger em ziman, dîrok û çanda xwe neparêzin, nifşên pêşerojê çawa dikarin axa me ya kevnar wekî "Kurdistan" bi nav bikin? Eger zimanê me tune be, eger hesta me ya dîrokê hatibe jêbirin, gelo zarokên me dê karibin nasname û çandên xwe qebûl bikin?

Di vê nuqteyê de, gotinên Rêberê Gelê Kurd Birêz Abdullah Ocalan hişyariya herî xurt didin me:

"Hêzên hegemonîk dema ku bi komên etnîkî yên serhildêr re rû bi rû dimînin, asîmîlasyonê bikar tînin; ziman û çand jî hilgirên vê berxwedanê ne. Qedexekirina zimanê dayikê û ferzkirina bi karanîna  zimanekî biyanî amûrek bi bandor e. Kesên ku nikarin bi zimanê xwe yê dayikê biaxivin êdî nikarin taybetmendiyên çand, erdnîgarî û dîroka xwe jî biparêzin.

Gotinên Birêz Ocalan careke din girîngiya girêdana neşikestî ya di navbera ziman û nasnameyê de destnîşan dike. Ziman ne tenê amûrek ragihandinê ye; ew hîmê bingehîn ê têkoşîna hebûna civakê ye.

Dîrok nîşanî me dide ku dewletê bi awayekî sîstematîk polîtîkayên asîmîlasyonê li dijî gelê kurd pêk aniye. Qedexekirina zimanê dayikê di qada giştî de, dûrxistina zimanê kurdî ji hînkirina dibistanan, û pêşîgirtina bi karanîna wê di medyayê û belgeyên fermî de, hemû bi zanebûn hatine bicîhkirin da ku bîra me ya çandî jê bibe.

Ev polîtîka ne tenê pirsgirêkek zimanî ne; ew stratejiyek e ji bo tinekirina nasname, çand û dîroka kurdî. Rabirdû tijî qurbaniyên ji bo ziman û nasnameya me ne. Celadet Bedirxan, Cegerxwîn, Mehmet Uzun û bêhejmar nivîskar, mamoste û hunermend ji bo azadiya gelê xwe û domandina çanda xwe bedel dan: sirgûn, girtîgeh, qedexe…

Her berhemek berxwedanek bû; her romanek, her helbestek belgeyek nasnameyê bû. Wan ne tenê peyvan diparastin; wan pêşeroja gel,  zimanê dayikê diparastin.

Îro, em jî bi heman berpirsiyariyê re rû bi rû ne. Parastina zimanê me ne tenê parastina çanda me ye; ew erkek neteweyî û civakî ye, helwestek îdeolojîk e. Bêdeng man paşguhkirina dîrok û nasnameyê ye.

Her peyv, her çîrok, her stran kiryarek berxwedanê ye; zindî hiştina wan, rêzgirtina li kesên ku bedel dane û veguhestina wan ji nifşên pêşerojê re ye.

Her peyv, her çîrok, her stranek ku em îro paşguh dikin, di bîra sibê de valahiyek dihêle. Pêşeroj tenê heke em îro qedrê zimanê xwe bigirin heye; ew tenê heke em îro çand û dîroka xwe biparêzin watedar dibe.

Yan na, tenê navê axê dê bimîne; navê gel dê were jêbirin; nasnameya me dê wekî bîranînek winda bibe.

Îro jî mamoste, nivîskar û hunermend hene ku ji bo ziman xebat  dikin. Ew di pirtûk, dersxane û dikanên xwe de Kurdî zindî dihêlin. Hewldanên wan pêşeroja me ne.

Erka me ne tenê nivîsandin e; ew e ku em nivîsên xwe zindî bihêlin, ziman di navenda jiyana rojane de bi cih bikin û zarokên me bikaribin bi zimanê xwe yê dayikê fêrbin

Bê ziman, nasname tune ye; bê çand heye; 

Îro, di saziyên siyasî yên kurdan de û ji hêla nûnerên siyasî ve kêm caran bi kurdî tê axaftin; kurdî di paşxaneyê de tê hiştin. Lê dîsa jî, pêşeroja civakekê bi axaftin û fêrbûna zimanê dayikê ve tê şekildan

Lê dîrokê fêrî me kiriye ku tu têkoşîn hêsan nîne. Û eger em vê têkoşînê berdewam nekin, pirtûk dê wekî nivîsên mirî li ser refikan bimînin, û nifşên pêşerojê dê nikaribin bersiva pirsa "Em kî ne?" bidin 

Berpirsiyarî ne tenê li ser nivîskaran e; malbat, mamoste, hunermend û siyasetmedar divê her kes vê peywirê parve bike. Divê em zimanê xwe bi axaftin, nivîsandin û hînkirina wê zindî bihêlin

Tenê nivîsandin têrê nake; ji bo zindî hiştin, parvekirin û parastina wê pêdivî ye. Û bila em ji bîr nekin: gavên ku em îro diavêjin dê nasname, dîrok û çanda zarokên kurd biparêzin. 

Rojekê ew ê bi serbilindî bibêjin; "Dayik û bav me zimanê parastine. Heke em îro zimanê xwe neparêzin, nasnameya me, dîroka me û pêşeroja me wê sibê winda bibin.  Bijî zimanê kurdî! Bijî hebûna gelê kurd.”