Cejna Akîtu: Sembola vejîn û parastina çandê
Cejna Akîtu ku koka wê digihîje hezaran sal beriya niha, li Mezopotamyayê wekî mizgîniya biharê û serê sala nû tê qebûlkirin. Ev cejna dîrokî, îro ji aliyê civaka suryan ve ne tenê wekî rojeke şahiyê, di heman demê de wekî nîşaneya vejîn, yekîtî û berxwedana çandî bi coşeke mezin tê pîrozkirin
Cejna Akîtu yek ji kevintirîn cejnên dîrokî yên Mezopotamyayê ye ku îro jî ji aliyê civaka suryan, asûr û keldan ve tê pîrozkirin. Ev cejn ku di nav gel de wekî "Kha b-Nisan" (1ê Nîsanê) jî tê zanîn, serê sala nû û vejîna xwezayê nîşan dide. Akîtu hem xwedî koka xwe ya kûr a dîrokî ye hem jî di roja me ya îro de, wekî nîşaneya nasname, çand û hebûna suryanan xwedî girîngiyeke mezin e.
Dîroka Cejna Akîtu
Koka cejna Akîtu digihîje serdemên sumer, akad û babîlê, yanî beriya zayînê bi hezaran salan. Li Mezopotamyayê, Akîtu destpêka biharê, şiyarbûna xwezayê û destpêka demsala çandiniyê destnîşan dikir. Di serdema babîliyan de, pîrozbahiya Akîtu 12 rojan didomiya. Di van rojan de, merasîmên olî yên mezin dihatin lidarxistin, peykerên xwedawendan ji perestgehan dihatin derxistin û di nav bajêr de dihatin gerandin. Ev merasîm, têkoşîna di navbera Mardûk û hêzên kaosê de sembolîze dikir. Serkeftina Mardûk dihat wateya nûbûn û berdewamiya jiyanê.
Bi belavbûna dînên nû û guherînên siyasî yên li herêmê, awayê pîrozkirina Akîtuyê jî guherî, lê ruhê wê yê vejînê ti carê wenda nebû. Gelê suryan ev kevneşopiya kevnar bi sedan salan parast û wekî serê sala nû ya neteweyî û çandî pêşwazî kir.
Pîrozkirina Akîtuyê di roja me ya îro de
Di dema niha de, Akîtu her sal di 1ê nîsanê de bi coşeke mezin li seranserê cîhanê tê pîrozkirin. Suryanên ku li welatê xwe (Sûriye, Iraq, Tirkiye û Îran) û her wiha yên li dîasporayê (Ewropa, DYA û Awûsturalya) dijîn, vê rojê wekî fersendek ji bo kombûn û parastina çanda xwe dibînin.
Pîrozbahiyên îroyîn ên sereke
Meş û kombûn: Li gelek bajaran, gel bi cil û bergên xwe yên neteweyî û rengîn dadikevin qadan. Alên suryan û asûrî tên hildan û meşên girseyî pêk tên.
Dîlan û stran: Muzîka gelêrî, bi taybetî dîlana komî ya bi navê "Xîga" (Khigga), parçeyeke bingehîn a pîrozbahiyan e. Jin û mêr destên hev digirin û bi saetan govendê digerînin.
Xwarinên taybet: Di vê rojê de xwarinên kevin û şîrînahiyên taybet tên amadekirin, bi malbat û dostan re li dora maseyên mezin tên xwarin.
Merasîmên dêrê: Tevî ku Akîtu cejneke neteweyî û çandî ye, gelek bawermend diçin dêran da ku ji bo sala nû dia bikin û şikirdariya xwe pêşkêş bikin.
