Heleb de kurdî nêmerdî, merdimîye merde

15 aşmî yo ke qaşo prosesê aştî û qayîmkerdişê way û birayîya kurd û tirkan esto. Hêrişê serê taxanê Helebî, Şêxmeqsûd û Eşrefîye de ma reyna dî ke vatişê înan ê qayîmkerdişê way û birayîya kurd û tirkan zûr o. Dijminayîya kurdan a se serran bi heme xidarîya xo dewam kena û polîtîkaya înan a çinkerdişê kurdan qet nêbedilîyaya. Ma reyna dî ke wexto ke babete bena kurd, çepgîr, raştgîr, kemalîst û sosyal demokratê ke qaşo vera cîhadîstan ê, heme qirkerdişê kurdan rê şad benê û paştî danê qatîlanê kurdan, çeteyanê cîhadîstan. Heme çapemenîya xo de hêrîşê nê çeteyan meşrû û rewa vînenê. Qet hewce nêkeno ez qalê dijminayîya AKP û MHP û çapemenîya înan bikerî. Rewşa înan xora zelal a û heme kes zano.

Bêguman hêrişo ke Heleb de vera 2 taxanê kurdan pêk ame, nê tenya bi netîceyanê xo yê leşkerîyan, do bi tabloyê xo yo sîyasî û exlaqî zî wextêko derg bêro nîqaşkerdiş. Meydanê şerî de çi amo qezenckerdiş û çi amo vînîkerdiş, do wext de zelal bibo. Labelê tayê raştîyî estê ke, nika ra tarîx de û vîrê kurdan de ameyê qeydkerdiş.

Hêrişê 2 taxanê Helebî de 2 dewletî estbîyî. Yewe dewleta Tirkîya bîye, ya bîne zî dewleta Sûrîye ya ke dewletbîyayîşê aye bi xo babetê nîqaşî yo. Her di dewletan zî pêro wesayîtê xo yê şer û şîdetî yê dewletbîyayîşî xebitnayî û vera 2 taxanê kurdan şer kerd. Bi tank û çekanê xo yê tewr giranan, bi SÎHA’yan û bi teknolojîya tewr averşîyaye hêrîşê kurdanê nê her di taxan kerd.

Bêguman no hêriş, di sere de bi bêvengîya DYA û dewletanê mîyanneteweyîyan, bi riza û bi çimgirewtişê înan pêk ame. Na bêvengî nêena manaya bêterafîye, yena manaya tesdîqkerdişê barbarî û qirkerdişê kurdan. Vera înan de artêşêk çin bî, xeta cepheyî çin bî, çek û cebilxaneyê giranî çin bîyî, qabê desthilatdarîya înan gefêk çin bi; tenya kuçeyê ke merdimî tede cuyênê, keyeyî û taxê kurdan estbîyî. Seba nê şerî û wehşetî tu îzahêko mantiqî çin o. Armancê nê şerî çinkerdişê tehdîdêko leşkerî nîyo, armanc estbîyayîşê kurdan ê nê taxan o. Na bi hawayêko zelal dîyar a.

Armancê nê hêrîşan o yo ke mîyanê Kurdan de şikîyayîşêko sîyasî, komelkî û derûnî virazîyo û înan bikerê mîyanê rewşêka bêbawerî û kaotîke. Loma armanc tenya destvîstişê taxan an herêma kurdan nîyo, armanc çinkerdişê qewet û vînê (îradeyê) xopawitişê komelkî yê kurdan o. Armanc mîyanê bêçaretîye de verdayîş, teslîmgirowtiş, qirkerdiş, çinkerdişê kurdan û bedilnayîşê demografîkî yo.

Şeş rojan hêriş û wehşetê înan dewam kerd, labelê vera çend se kesanê ke taxanê xo pawenê, nêeşkayî serkewtişêko leşkerî bi dest bifînê. No zî nîşan dano ke mesela tenya leşkerî nîya. Wazenê hovîtîya xo, nemerdimîya xo bimojnê kurdan û îradeyê kurdan bişiknê. Bi nê hêrîşî wazenê vajê ke “tîya de cayê kurdan çin o”. Loma şer tenya meydan de nîyo, bi zanayîş serê rûmet û hişmendîya kurdan de ramîyeno.

Îfadeyê na hovîtîya înan tewr rût meytê yew şerwane cinî yo ke qatê çarinî ra eşt war. Û dima ra ver de selfî û vîdeoyî antî û vila kerdî. No pêkameyîş, xeletîyêk an zî bêdîsîplînîyêka ferdî nîya. No îlankerdişê qij, kêm û bêrûmet vînayîşê komelê kurdan o. Bi nê selfî û vîdeoyan kurdan rê vanê: “Ma do tenya şima nêkişê, ma do rûmetê şima zî binê lingan bikerê”. Na tabloya ke Heleb de vejîyaye werte, nîşan da ke kam bi rayîr û metodanê terorî hêrîş keno û kam vera terorî xover dano.

Tîya de netîceyê şerî qet muhîm nîyo. Seba rojê do çi biqewimîyo dîyar nîyo û ma nêzanê. Beno ke rewşa estaye bi tamamî bibedilîyo. Labelê raştîyêka ke qet nêbedilîyena esta: Zerrîya şarê kurdî reyna di xoreyî de şikîyaye. La no şikîyayîş qetîyen teslîmîyet an bêbawerî nîyo. Reyna heme rayan kurdî di nê xoverdayîşê xo de têk nêşîyî, sereyê xo dişmenê xo ver de nêard war û verê dişmenê xo de çok nêda. Nê hêrişî nîşan da ke kurdî seba çi her tim bi hêrîşan reyde rûbirû manenê û seba çi her tim mecbûr ê ke xover bidê.

Desthilatdarîyê ke ewro Tirkîya, Sûrîye, Iraq û Îran de estê, wazenê polîtîkaya xo ya çinkerdişê kurdan a se serran dewam bikerê. Loma nêwazenê seba Kurdan çareserîyêka demokratîke, adilane û mayînde virazîyo. Armancê nê dewletan o hempat o yo ke kurdan bêstatû û parçebîyayî, mîyanê rewşêka kaotîke ya ke se serrî yo dewam kena de biverdê ke bieşkê kurdan her tim binê destê xo de bigêrê û gam bi gam înan çin bikerê. Bi kilmî eşkenê vajê ke armanc tenya bêstatûverdayîşê kurdan nîyo, armanc çinkerdişê kurdan o.

Ma hêrişê Helebî de reyna dî ke huqûqê mîyanneteweyî û sîstemo ke tifaqan ser o ronişto, seba kurdan êdî hukmê xo vînî kerdo. Bêvengîya vera bombevarankerdişê nêweşxaneyan, teşhîrkerdişê bedenê cinîyan, bêhurmetîya vera cenazeyan, hedefgirowtişê sivîlanê her di taxan nîşaneyê rijyayîşê nê sîstemî yo.

Hewce yo kurdî bi gonîya serde (xwînsarî) na raştîye bivînê. Çareserî û qederê kurdan gere girêdayeyê nê tifaqan û hêzanê demkîyan ê berjewendîperestan nêmano. Lazim o ke bi biryardarîyêka xurte, gamêka ke heme hesabanê înan bixerepno û hevsengîyanê estayan birijno, bêro eştiş. Eştişa na game nêena manaya radîkalî û hemasetî; bi hawayêko eşkere û zelal bi vînê xo dîyarkerdişê qederê xo yo.

Hewce keno ke tîya ra pey kurdî henî bi bendewarîyanê îhtîyatîyan pawê averşîyayîşê nê prosesî nêbê. Gerek kurdî îradeyêko zelal û qewîn nîşanê heme dost û dişmenanê xo bidê. Heme îhtîmalan bigêrê çimanê xo ver û plansazîya xo esas bigêrê û bi vînê xo biramnê. Bi nê hawayî eşkenê plananê dişmenanê xo pûç bikerê.

Gerek dewrê tewirbîyayîşê senaryoyanê entegrasyonî yê ke hetê hêzanê bînan ra ameyê amadekerdiş, biqedîyo. Kurdî nêeşkenê qederê xo verdê însîyatîfê nê dewletanê bêbextan. Hewce keno ke kurdî bi vînêka xurte û qewîne nîşan bidê ke eşkenê linganê xo ser o vinderê û heme kayanê (lîstikanê) înan bixerepnê.

Cîhanêka biexlaq û biwijdan çin a ke kurdan bipawo. Ma vînenê ke pawebîyayîşê pawitişê înan zî xeletîyêka zaf girde ya. Komelê kurdan eşkeno xo bipawo û xo îdare zî bikero. Kurdan di xoverdayîşê Helebî de bi hawayêko zelal nîşan da ke qet peyser gam nêerzenê, teslîm nêbenê û verê dişmenanê xo de çok nêdanê. Dersa ke xoverdêranê Helebî daya cîhanî na ya.

Xalêka bîne ke, çi yo ke Heleb de qewimîya nîşan da ke herîşkerdiş û qirkerdişê kurdan çîyêko rihet nîyo û bedelê ci giran o. Sûrîye de bi şîdet û hêrîşanê hovîyan, bi çekan, bi kêmvînayîş û bêrûmetkerdişî nêeşkenê kurdan teberê denklemê sîyasî de biverdê. Na tenya raştîya ewroyîn nîya, heqîqeta na cografya ya se serran a.

Ma zanê ke sîstemo estaye yê Cîhanî bedilîyeno. Gerek kurdî zî nê bedilnayîşî nê bi hestyarî, bi gonîya serde (xwînsarî), bi aqilmendî û bi vînêka (îradeyêka) kolektîfe pêşwazî bikerê û goreyê rewşa newîye gamanê xo berzê.